Делибоз

Делибоз жылқысы - тұқымның сипаттамасы

Делибоз жылқысы (Dilbaz Horse, Deliboz) - Әзербайжанның батыс өңірлерінде қалыптасқан мініс және тең артып жүк тасуға арналған жылқы тұқымы. Ол төзімділігімен, берік дене бітімімен, жақсы дамыған бұлшық еттерімен, мықты аяқтарымен және таулы әрі ойлы-қырлы жерлерде сенімді қозғалу қабілетімен ерекшеленеді.

Делибоз жылқылары дәстүрлі түрде салт мінуге, теңделген жүктерді тасымалдауға, ұзақ сапарларға, ауыл шаруашылығы жұмыстарына және жергілікті ат жарыстарына пайдаланылған.

Бұл тұқым Әзербайжанның тарихи жылқы шаруашылығының бір бөлігі ретінде мәдени және асыл тұқымдық құндылыққа ие.

Делибоз жылқысының ерекше белгілерінің бірі - кейбір өкілдерінде жорға жүрістің кездесуі. Мұндай жүріс ұзақ жолда шабандозға салыстырмалы түрде жайлы отыруға мүмкіндік береді.

Шығу тарихы

Делибоз жылқысының отаны - Әзербайжанның батыс бөлігі.

Тұқымның негізгі қалыптасқан аймақтары:

• Газах ауданы.

• Агстафа ауданы.

• Товуз ауданы.

• Оңтүстік Кавказдың көршілес аумақтары.

Тарихи деректерде бұл жылқылар газах жылқысы немесе әзербайжан жылқысы деп те аталған.

«Газах жылқысы» атауы Әзербайжанның Газах ауданымен байланысты және Қазақстандағы қазақ жылқы тұқымына қатысы жоқ.

Қазіргі тұқымдық тип бірнеше ғасыр бойы қалыптасқан.

Әзербайжан Ауыл шаруашылығы министрлігінің материалдарына сәйкес, тұқымның қалыптасуында Дильбази әулетінен шыққан жергілікті жылқы өсірушілер мен оларға байланысты Зульгадаровтар әулеті маңызды рөл атқарған.

Мақсатты асыл тұқымды өсіру тарихы XVII ғасырдан басталып, XVIII-XIX ғасырларды қамтиды.

Жылқы санының негізін таулы жағдайларға бейімделген жергілікті жылқылар құрады.

Әртүрлі кезеңдерде жекелеген қасиеттерін жақсарту үшін араб және қарабах жылқыларын қоса алғанда, шығыс мініс тұқымдары пайдаланылды.

XX ғасырда асылдандыру жұмыстары ұйымдасқан сипат ала бастады.

1930-1940 жылдары мамандар Әзербайжанның жергілікті жылқыларының арасынан делибоз типін жеке бөліп көрсетті.

1943 жылы республикадағы жылқы басын жетілдіруге арналған мемлекеттік асыл тұқымдық құрылым ұйымдастырылды.

1950 жылдардан бастап кейбір асылдандыру бағдарламаларында араб және терск тұқымдарының айғырлары қолданылды.

Басқа тұқымдардың өндіруші айғырларын пайдалану кейбір сыртқы және жұмыс қасиеттерін өзгертуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар бұл жергілікті бастапқы генетикалық типті сақтау міндетін туындатты.

Тарихи материалдарда Целостат және Пигмалион атты терск айғырларымен байланысты асыл тұқымды жылқылар аталады.

Әртүрлі кезеңдерде тұқым «газах», «делибоз», «дильбоз» және «дильбаз» атауларымен белгілі болды.

1990 жылғы 22 тамызда Әзербайжан КСР Министрлер Кеңесінің №392 қаулысымен Dilbaz атауы ресми түрде бекітілді.

Қазіргі уақытта делибоз Әзербайжанның ұлттық жылқы тұқымдарының бірі ретінде қарастырылады. Оны сақтау елдің генетикалық әртүрлілігі мен мәдени мұрасы үшін маңызды.

Негізгі сипаттамалары

• Шығу елі: Әзербайжан

• Қалыптасқан аймағы: Газах, Агстафа, Товуз

• Халықаралық атаулары: Deliboz, Dilbaz Horse

• Ресми әзербайжанша атауы: Dilbaz atı

• Тарихи атаулары: делибоз, дильбоз, газах жылқысы

• Пайдалану бағыты: мініс, тең артып жүк тасу, әмбебап жұмыс

• Тарихи деректер бойынша шоқтығының орташа биіктігі: шамамен 152 см

• Кеуде орамы: шамамен 172 см

• Жіліншік орамы: шамамен 19,4 см

• Әртүрлі тарихи сипаттамалардағы бой аралығы: шамамен 137-152 см

• Тірілей салмағы: кейбір тұқымдық анықтамалықтарда шамамен 280-350 кг

• Дене бітімі: берік, денесі жақсы дамыған

• Басы: салыстырмалы түрде қысқа, жинақы, маңдайы кең

• Тұмсығы: салыстырмалы түрде жіңішке

• Мойны: тығыз, бұлшық етті

• Арқасы: жеткілікті ұзын, көбіне түзу

• Аяқтары: жинақы әрі берік

• Тұяқтары: мықты

• Кең таралған түстері: сұр, торы және басқа қою түстер

• Қозғалыс түрлері: адым, желіс, шабыс; кейбір жылқыларда жорға жүріс байқалады

• Мінезі: белсенді, кейде тәжірибелі күтімді қажет етеді

• Негізгі қолданылуы: салт міну, теңделген жүк тасу, таулы маршруттар

152 см бой, 172 см кеуде орамы және 19,4 см жіліншік орамы туралы орташа көрсеткіштер FAO ұйымының тарихи анықтамалығына негізделген.

Кейбір дереккөздерде бойының аласа көрсеткіштері және тірілей салмақтың басқа мәндері келтірілген. Сондықтан бұл өлшемдерді қазіргі тұқымға міндетті талап ретінде емес, тарихи әрі бағдарлық көрсеткіштер ретінде қарастыру қажет.

Сыртқы келбеті мен дене бітімі

Делибоз жылқысы ойлы-қырлы жерлерде жұмыс істеуге бейімделген шығыс типіндегі мініс жылқыларына жатады.

Негізгі сыртқы белгілері:

• Басы салыстырмалы түрде қысқа және жинақы.

• Маңдайы кең.

• Тұмсығы салыстырмалы түрде жіңішке.

• Көздері мәнерлі.

• Құлақтары орташа көлемді, қозғалмалы.

• Мойны салыстырмалы түрде қуатты әрі тығыз.

• Кеуде қуысы жеткілікті дамыған.

• Денесі берік, қабырғалық құрылымы айқын.

• Арқасы көбіне түзу, жеткілікті ұзын.

• Белі мықты.

• Сауыры жақсы дамыған.

• Аяқтары жинақы, сіңірлері жақсы көрінеді.

• Жіліншіктері осы типтегі жылқылар үшін салыстырмалы түрде берік.

• Тұяқтары қатты топырақта қозғалуға бейімделген.

• Кейбір жылқылардың жалы, кекілі және құйрығы салыстырмалы түрде сиректеу болуы мүмкін.

Тарихи сипаттамаларда жеткілікті ірі дене құрылымы мен жинақы аяқтардың үйлесімі атап өтіледі.

Мұндай құрылым жылқыны салт мінуге және салмағы орташа теңделген жүктерді тасымалдауға қолайлы етеді.

Делибоз жылқысын таңдағанда аяқтарының дұрыс қойылуын, тұяқтарының жағдайын, арқасының сапасын және қозғалыс еркіндігін бағалау қажет.

Тілінің ерекше белгісі

FAO ұйымының тұқымдық сипаттамаларында делибоз жылқысының тілінде оның екіге бөлінгендей көрінуіне әсер ететін ерекше бойлық қатпардың кездесетіні аталады.

Бұл белгі делибоз жылқыларының тарихи түрде байқалған ерекшеліктерінің бірі ретінде келтіріледі.

Алайда оның болуы немесе болмауы таза тұқымдылықты анықтайтын жалғыз өлшем ретінде қолданылмауы тиіс.

Шығу тегін растау үшін асыл тұқымдық деректерді тексеру қажет.

Түстері мен ерекшеліктері

Делибоз жылқылары әртүрлі түстерде кездеседі.

Тарихи дереккөздерде көбіне сұр, торы және басқа қою түсті жылқылар аталады.

Тұқымдық сипаттамаларда келесі түстер де кездеседі:

• Сұр - жасы ұлғайған сайын жүні көбіне ағара түсетін түс.

• Торы - денесі қоңыр, ал жалы, құйрығы және аяқтарының төменгі бөліктері қара.

• Қара торы - қанық қара-қоңыр түс.

• Қара - жүні, жалы және құйрығы қара.

• Жирен - қызғылт-қоңыр түстің әртүрлі реңктері.

• Құла - денесі құм түстес немесе сарғыш, ал жалы мен құйрығы қою түсті.

• Тышқан түстес - күлгін-сұрғылт түс, кейде арқасының бойында қара жолағы болады.

• Қаракер - өте қою түсті, денесінің кейбір бөліктерінде қоңыр реңктер байқалады.

Түстердің таралу жиілігі жылқы популяциясына және тарихи кезеңге байланысты.

Тұқымдылықты бағалағанда нақты түстен гөрі шығу тегі, экстерьері және ресми асыл тұқымдық құжаттары маңыздырақ.

Мінезі мен темпераменті

Делибоз жылқылары белсенділігімен, төзімділігімен және ширақ темпераментімен танымал.

Тарихи анықтамалықтарда олардың темпераменті әрдайым бірқалыпты бола бермейтіні сипатталған.

Алайда бұл тұқымның барлық өкілдері агрессивті немесе үйретуге қиын дегенді білдірмейді.

Нақты жылқының мінез-құлқы тұқым қуалаушылығына, өсіру жағдайларына, адаммен қарым-қатынасына және дайындығына байланысты.

Негізгі қасиеттері:

• Белсенділік.

• Жақсы жұмыс қабілеті.

• Төзімділік.

• Қоршаған ортаға жылдам реакция.

• Ұзақ маршруттарға бейімділік.

• Күрделі жерлерде қозғалу қабілеті.

• Жүйелі үйретілген жағдайда жақсы үйренуі.

• Салт мінуге жарамдылығы.

Тәжірибесі аз иелерге сабырлы әрі жақсы үйретілген жылқыларды таңдаған дұрыс.

Жылқыны ер-тұрманға, теңделген жүкке, жабдықтарға және әртүрлі сыртқы әсерлерге біртіндеп үйрету ерекше маңызды.

Қозғалыс ерекшеліктері

Делибоз жылқыларының тарихи сипаттамаларында жорға жүрістің жиі кездесетіні атап өтіледі.

Жорға жүріс - жылқының бір жақтағы аяқтары өзара үйлесімді қозғалатын ерекше жүріс түрі. Бұл кәдімгі желістегі диагональ аяқтардың кезектесуінен ерекшеленеді.

Ырғағы дұрыс және жылқы жақсы дайындалған жағдайда мұндай жүріс шабандозға жайлы болуы мүмкін.

Жорға жүріс әсіресе ұзақ қашықтыққа салт мінгенде қызықты.

Сонымен қатар әрбір делибоз жылқысында табиғи жорға жүріс бірдей айқын болады деп есептеуге болмайды.

Нақты жылқыны бағалау үшін оның әртүрлі жылдамдықтағы қозғалыстарын бақылау қажет.

Жұмыс қасиеттері және пайдалану бағыттары

Салт міну

Делибоз мініс және тең артып жүк таситын жылқы ретінде қалыптасқан.

Оны елді мекендер арасында қатынауға, ұзақ сапарларға, таулы маршруттарға және басқа күнделікті міндеттерге пайдаланған.

Салт мінуге жарамдылығы берік дене бітімімен, төзімділігімен және ойлы-қырлы жерлерде сенімді қозғалу қабілетімен байланысты.

Таулы маршруттар

Тұқымның негізгі тарихи артықшылықтарының бірі - тау және тау бөктері жағдайларында жұмыс істеу қабілеті.

Жылқылар биіктік айырмашылығы бар және тастақты учаскелерден тұратын күрделі жолдардан өтуге пайдаланылған.

Қауіпсіз пайдалану үшін тұяқтарының жағдайын, физикалық дайындығын, маршрут ерекшеліктерін және ауа райын бағалау қажет.

Теңделген жүктерді тасымалдау

Делибоз жылқылары дәстүрлі түрде арқасына теңделген жүктерді тасымалдаған.

FAO ұйымының тарихи анықтамалығына сәйкес, арнайы дайындалған жылқылар таулы жерлерде салмағы 115-130 кг теңделген жүкпен тәулігіне шамамен 45-55 км жүрген.

Бұл - тарихи жұмыс сынақтары мен бақылаулардың нәтижелері. Олар кез келген жылқыға ұсынылатын күнделікті жүктеме болып саналмайды.

Нақты рұқсат етілетін жүк салмағы жануардың өз салмағына, денсаулығына, дайындығына, жабдық сапасына, жер бедеріне және қозғалыс ұзақтығына қарай жеке анықталуы тиіс.

Ұзақ қашықтыққа салт жүру

Тарихи деректерде шабандозбен шамамен 70 км қашықтықты жүріп өту жағдайлары да аталады.

Бұл көрсеткіш арнайы дайындалған жылқылардың ықтимал төзімділігін сипаттайды.

Оны тиісті дайындықсыз және ветеринариялық бақылаусыз күнделікті норма ретінде қолдануға болмайды.

Бәйге сынақтары

Делибоз жылқылары жылдамдық сынақтарына қатысқан.

Тарихи тұқымдық материалдарда келесі үздік нәтижелер көрсетілген:

• 1 600 м: 1 минут 56 секунд.

• 2 400 м: 2 минут 55 секунд.

Бұл көрсеткіштер нақты тарихи сынақтарға қатысты және тұқымның барлық өкілдерінің орташа жылдамдығын білдірмейді.

Қазіргі спорттық пайдалану кезінде әр жылқының қабілетін жеке бағалау қажет.

Жеңіл жегін жұмыстары

Делибоз тиісті дайындықтан кейін жеңіл жегін жұмыстарында пайдаланылуы мүмкін.

Алайда ол мамандандырылған ауыр жүк жылқысы болып саналмайды.

Оның дәстүрлі бағыты ең алдымен салт мінумен және теңделген жүктерді тасымалдаумен байланысты.

Ат туризмі

Делибоз туристік және серуендік маршруттар үшін, әсіресе ойлы-қырлы жерлерде қызығушылық тудырады.

Мүмкін болатын бағыттар:

• Атпен серуендеу.

• Таулы маршруттармен ат жорықтары.

• Этнографиялық бағдарламалар.

• Тарихи ат шаралары.

• Ұлттық жылқы тұқымдарын таныстыру.

• Әуесқой салт міну сабақтары.

Туристік жұмыстарда мінезі қолайлы, жақсы үйретілген жылқыларды пайдалану қажет.

Күтіп-бағу және азықтандыру

Делибоз жылқысы тарихи түрде төзімділік, қозғалыс белсенділігі және қолда бар азықты тиімді пайдалану талап етілген жағдайларда қалыптасқан.

Алайда жергілікті жағдайларға бейімділігі толыққанды азықтандырусыз және күтімсіз ұстауға болады дегенді білдірмейді.

Негізгі ұсыныстар:

• Таза ауызсуға тұрақты қолжетімділікті қамтамасыз ету.

• Сапалы пішен мен қолайлы жайылымдық азықты пайдалану.

• Рационды дене салмағына, жасына және жұмыс жүктемесіне қарай белгілеу.

• Қоңдылығын бақылау.

• Тұрақты қозғалысты қамтамасыз ету.

• Басқа жылқылармен қарым-қатынас жасауына мүмкіндік беру.

• Қауіпсіз қоршауларды пайдалану.

• Демалатын орындардың құрғақ болуын қадағалау.

• Қатты желден, жаңбырдан және ыстықтан қорғау.

• Тұяқтарына жүйелі түрде күтім жасау.

• Тістерінің жағдайын бақылау.

• Профилактикалық ветеринариялық шараларды жүргізу.

• Ыңғайлы ер-тұрман мен тең арту жабдықтарын таңдау.

Ұзақ сапарларда сумен қамтамасыз ету, демалысты ұйымдастыру және азықтандыруды жұмыс жүктемесіне сәйкестендіру ерекше маңызды.

Тең арту жабдықтары арқасына түсетін қысымды біркелкі таратып, терінің жарақаттануын болдырмауы тиіс.

Денсаулығы және ветеринариялық профилактика

Тарихи дереккөздерде делибоз жылқылары төзімді әрі жұмысқа қабілетті жануарлар ретінде сипатталады.

Соған қарамастан бұл тұқым аурулар мен жарақаттардан толық қорғалмаған.

Ерекше назар аударылатын жағдайлар:

• Тұяқтарының саулығы.

• Буындары мен сіңірлерінің жағдайы.

• Арқасының жағдайы.

• Ер-тұрман мен теңделген жүктен болатын жарақаттардың алдын алу.

• Қоңдылығын бақылау.

• Іш түйілуінің алдын алу.

• Тістерінің жағдайы.

• Паразиттік аурулар.

• Ветеринар маманның ұсынымына сәйкес вакцинациялау.

• Ұзақ сапарлардан кейін қалпына келуі.

• Сусыздану мен қызып кетудің алдын алу.

Тастақты маршруттарда пайдаланғанда тұяқтардың қажалуын мұқият бақылап, қажет болған жағдайда оларды уақытылы тазалау немесе тағалау маңызды.

Сатып алар алдында жылқының жүрісін, аяқтарын, арқасын және жалпы денсаулығын бағалайтын ветеринариялық тексеру жүргізу ұсынылады.

Асылдандыру және тұқымды сақтау

Делибоз бірнеше ғасырлық өсіру тарихы бар жергілікті әзербайжан тұқымы ретінде құнды.

XX ғасырда басқа тұқымдардың айғырларын пайдалану жұмыс және міністік қасиеттерді жетілдіруге ықпал етті. Алайда бұл бастапқы тұқымдық типті сақтауды да күрделендірді.

Сондықтан асылдандыру жұмыстарының маңызды міндеттері:

• Тұқымдық мал басын сақтау.

• Жануарлардың шығу тегін тексеру.

• Генетикалық әртүрлілікті қолдау.

• Туыстық байланыстарды бақылау.

• Берік дене бітімін сақтау.

• Аяқтарының саулығына қарай сұрыптау.

• Төзімділікті сақтау.

• Міністік қасиеттерін дамыту.

• Мінезі мен басқаруға икемділігін бағалау.

• Көбею жүйесінің саулығы бойынша іріктеу.

• Дәстүрлі жұмыс қасиеттерін сақтау.

• Сенімді асыл тұқымдық құжаттарды жүргізу.

Өндіруші жылқыларды таңдағанда шығу тегін, экстерьерін, денсаулығын және алынған ұрпақтың сапасын ескеру қажет.

Тарихи тұрғыдан белгілі өсіру орталықтарының бірі Дашюз жылқы фермасы болған.

Нақты шаруашылықтар мен таза тұқымды жас жылқылардың қолжетімділігі туралы ақпаратты сатып алмас бұрын тікелей нақтылау қажет.

Тұқымның сиректігі

FAO ұйымының тарихи халықаралық тізімінде делибоз тұқымы жойылып кету қаупі өте жоғары санатқа енгізілген.

1990 жылға қатысты бұл дереккөзде жалпы 209 жануар, оның ішінде 91 ұрғашы және 3 өндіруші еркек жылқы көрсетілген.

Бұл деректер тек аталған тарихи кезеңге қатысты және тұқымның қазіргі санын автоматты түрде көрсетпейді.

Қазіргі сақтау мәртебесі мен асыл тұқымдық жағдайын тиісті мемлекеттік және халықаралық ұйымдардың жаңа деректері бойынша анықтау қажет.

Қазақстан климатына бейімділігі

Делибоз тұқымы Батыс Әзербайжан мен Оңтүстік Кавказдың көршілес өңірлерінде қалыптасқан.

Ол тарихи түрде тау және тау бөктеріндегі маршруттарда жұмыс істеуге бейімделген.

Алайда Қазақстан климаты Кавказдан ерекшеленеді, әсіресе қысы ұзақ әрі аязды, далалық желі қатты аймақтарда.

Күтіп-бағу кезінде келесі жағдайларды ескеру қажет:

• Ұзаққа созылатын қысқы аяздар.

• Температураның күрт өзгеруі.

• Қатты желдер.

• Ыстық әрі құрғақ жаз.

• Жайылымдардың сапасы мен қолжетімділігі.

• Қысқы жемшөп қорының болуы.

• Сумен қамтамасыз ету.

• Тұрақты қозғалыс жағдайлары.

Солтүстік және Орталық Қазақстан

Астана, Қарағанды, Қостанай және қысы қатал басқа өңірлерде желден қорғануды, құрғақ демалыс орындарын, толыққанды қысқы азықтандыруды және қатпайтын ауызсуға қолжетімділікті қамтамасыз ету қажет.

Нақты жылқының суыққа төзімділігі оның шығу тегіне, өсіру жағдайларына, денсаулығына және бейімделу дәрежесіне байланысты.

Оңтүстік Қазақстан

Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығыс өңірлерінде делибоз серуендеуге және ойлы-қырлы маршруттарға арналған мініс жылқысы ретінде қызықты болуы мүмкін.

Алайда жазғы жоғары температура қызып кетуден қорғауды, көлеңке мен тұрақты суға қолжетімділікті талап етеді.

Қазақстанның таулы өңірлері

Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы тау бөктері мен таулы аймақтарда делибоздың тарихи жұмыс қасиеттері ықтимал артықшылық бере алады.

Дегенмен нақты жылқының тау туризміне жарамдылығын жаттығулар, ветеринариялық бағалау және қолайлы маршруттардағы практикалық сынақтар арқылы растау қажет.

Жайылымдық күтіп-бағу

Делибозды Қазақстанның далалық жағдайларында жыл бойы қар астынан тебіндеп жайылуға толық бейімделген деп автоматты түрде есептеуге болмайды.

Ет және сүт бағытындағы табындық жылқы шаруашылығында оның экономикалық тиімділігін жергілікті қазақ жылқыларымен жеке салыстыру қажет.

Тұқымның артықшылықтары

• Жоғары төзімділік.

• Жақсы міністік қасиеттер.

• Таулы маршруттарға бейімділік.

• Берік дене бітімі.

• Мықты аяқтар.

• Берік тұяқтар.

• Тең артып жүк тасу қабілеті.

• Қозғалыс белсенділігі мен ширақтық.

• Тиісті дайындық кезінде ұзақ сапарларға жарамдылығы.

• Кейбір жылқыларда жорға жүрістің болуы.

• Ат туризміне жарамдылығы.

• Мәдени құндылығы.

• Әзербайжан үшін тарихи маңызы.

• Генетикалық ресурстарды сақтаудағы құндылығы.

Кемшіліктері мен шектеулері

• Кейбір жылқылардың белсенді темпераменті тәжірибелі қарым-қатынасты қажет етеді.

• Ірі спорттық тұқымдармен салыстырғанда дене көлемі шағындау.

• Мамандандырылған ауыр жүк жылқысы емес.

• Жоғары жылдамдық тұқымның барлық өкілдеріне тән емес.

• Теңделген жүк тасу дұрыс таңдалған жабдықтарды қажет етеді.

• Ұзақ маршруттарға арнайы дайындық қажет.

• Әзербайжаннан тыс жерлерде таза тұқымды жылқылардың қолжетімділігі шектеулі.

• Сенімді асыл тұқымдық құжаттарды алу қиындықтары болуы мүмкін.

• Басқа тұқымдардың тарихи ықпалын ескеру қажет.

• Қазақстанның қатал қысына бейімділігі туралы деректер жеткіліксіз.

• Жоғары сүт немесе ет өнімділігіне маманданбаған.

Делибоз бен қарабах жылқысының айырмашылығы

Делибоз және қарабах жылқылары Әзербайжанның дәстүрлі тұқымдарына жатады. Алайда олардың тарихи шығу тегі мен пайдалану ерекшеліктері әртүрлі.

Делибоз негізінен Газах, Агстафа және Товуз аудандарында қалыптасқан. Ол төзімділігімен, мініс және тең артып жүк тасу қасиеттерімен, таулы маршруттарға бейімділігімен және жорға жүрістің жиі кездесуімен танымал.

Қарабах жылқысы тарихи түрде Қарабах аймағымен байланысты. Ол міністік типімен, ширақ қозғалысымен, төзімділігімен және кейбір түстерінің ерекше алтын реңктерімен белгілі.

Делибоз жылқыларын қалыптастыруда әртүрлі кезеңдерде қарабах айғырлары пайдаланылған. Алайда бұл екі тұқымның бірдей екенін білдірмейді.

Таңдау жасағанда пайдалану мақсатын, шығу тегін, экстерьерін, денсаулығын және нақты жылқының жеке жұмыс қасиеттерін ескеру қажет.

Делибоз жылқысы кімдерге қолайлы?

Делибоз ойлы-қырлы жерлерде әртүрлі жұмыстар мен серуендер үшін төзімді мініс жылқысы қажет иелерге қызықты болуы мүмкін.

Бұл тұқым келесі бағыттар үшін қолайлы:

• Жеке мініс жылқы иелері.

• Ат туризмімен айналысатын шаруашылықтар.

• Таулы ат маршруттарын ұйымдастырушылар.

• Тең артып жүк тасуды пайдаланатын фермерлер.

• Ұзақ атпен серуендеуді ұнататындар.

• Ат спорты клубтары.

• Этнографиялық және мәдени жобалар.

• Сирек кездесетін жергілікті тұқымдарды өсірушілер.

• Генетикалық әртүрлілікті сақтау бағдарламалары.

Жаңадан атқа мінетін адамдарға сабырлы әрі жақсы дайындалған жылқыларды таңдау қажет.

Сатып алмас бұрын шығу тегін, жасын, денсаулығын, мінезін, аяқтарының жағдайын және дайындық деңгейін тексеру маңызды.

Қорытынды

Делибоз жылқысы (Dilbaz Horse) - берік дене бітімін, төзімділікті, ширақ қозғалыстарды және таулы жерлерде жұмыс істеуге бейімділікті біріктіретін Әзербайжанның дәстүрлі мініс және тең артып жүк тасу тұқымы.

Бұл тұқым бірнеше ғасыр бойы Әзербайжанның батыс өңірлерінде қалыптасқан және маңызды мәдени әрі тарихи құндылыққа ие.

Қазіргі уақытта делибоз салт міну, ат туризмі, ойлы-қырлы маршруттардағы жұмыс және сирек кездесетін ұлттық жылқы тұқымдарын сақтау үшін қызықты.

Қазақстанда делибоз ең алдымен мініс және туристік жылқы ретінде, әсіресе тау бөктері мен таулы маршруттары бар өңірлерде қызығушылық тудыруы мүмкін.

Оны өсіру және күтіп-бағу кезінде жемшөп қорының сапасын, климаттық жағдайларды, таза тұқымды жылқылардың қолжетімділігін және толыққанды ветеринариялық күтім талаптарын ескеру қажет.