maltabumaltabu

Жаңалықтар

2026 жылдың он айында Қазақстанда мал шаруашылығы 3,2% өсті

2026 ж. 18 қараша · 2 қаралым

2026 жылдың он айында Қазақстанда мал шаруашылығы 3,2% өсті

2026 жылғы қаңтар-қазан айларында Қазақстанда мал шаруашылығы өнімдерін өндіру көлемі өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 3,2% ұлғайды. Ет, сүт және тауық жұмыртқасы өндірісінде өсім байқалады. Осы көрсеткіштердің ішінде ең жоғары қарқынды құс шаруашылығы көрсетті: жұмыртқа шығару 7,5% артты.

Агроөнеркәсіп кешенінің даму қорытындылары туралы 17 қарашада Үкімет отырысында Қазақстанның ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров хабарлады. Мал шаруашылығы өнімдері динамикасы туралы деректерді Ұлттық статистика бюросы да жариялады.

Мал шаруашылығы саласы оң динамиканы сақтап отыр

2026 жылдың он айының қорытындысы бойынша мал шаруашылығы жалпы өнімінің нақты көлем индексі 2025 жылдың тиісті кезеңіне 103,2% болды.

Бұл өндірістің нақты көлемі 3,2% ұлғайғанын білдіреді.

Көрсеткіш мал шаруашылығының негізгі бағыттарын, соның ішінде сүт, жұмыртқа өндіруді, союға арналған мал мен құсты өсіру және өткізуді қамтиды.

Мал шаруашылығының өсуі Қазақстандағы ауыл шаруашылығы өндірісінің жалпы көлемінің ұлғаю факторларының бірі болды.

Үкімет деректері бойынша, қаңтар-қазан айларында ауыл шаруашылығының жалпы өнімі 8,9 трлн теңгеге жетіп, 5,2% өсті.

Бұл ретте өсімдік шаруашылығында өсім 6,4%, ал мал шаруашылығында - 3,2% болды.

Осылайша, ауыл шаруашылығының екі негізгі саласы да есепті кезеңді оң көрсеткіштермен аяқтады.

Союға арналған мал мен құс өндірісі 3,4% ұлғайды

Ұлттық статистика бюросының ақпараты бойынша, 2026 жылғы қаңтар-қазан айларында шаруашылықтардағы сою көлемі және тірідей салмақта союға өткізілген барлық түрдегі мал мен құс көлемі 3,4% ұлғайды.

Көрсеткіш ірі кәсіпорындарды, фермерлік шаруашылықтарды және халықтың жеке қосалқы шаруашылықтарын қоса алғанда, ауыл шаруашылығы өндірушілерінің әртүрлі санаттарының қызметін көрсетеді.

Ет өндірісі Қазақстанның азық-түлік нарығын қамтамасыз етудің маңызды бағыты болып қала береді.

Саланың дамуы жемшөп базасының жай-күйімен, мал бордақылау тиімділігімен, ветеринариялық қауіпсіздікпен және өңдеу қуаттарының қолжетімділігімен байланысты.

Бұл ретте тірідей салмақта сою және союға өткізу жөніндегі статистикалық көрсеткішті сойыс салмағындағы дайын ет көлемімен теңестіруге болмайды.

Бұл көрсеткіштерді салыстыру үшін есептеу әдістемесіндегі айырмашылықтарды ескеру қажет.

Сиыр сүтін өндіру 2% өсті

Сүтті мал шаруашылығында оң динамика сақталып отыр.

2026 жылдың он айында сиыр сүтін өндіру өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 2% ұлғайды.

Сүт бағытын дамыту ауыл шаруашылығы өндірушілері үшін де, тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары үшін де маңызды.

Сүт пастерленген сүт, ірімшік, сүзбе, сары май және қышқыл сүт өнімдерін қоса алғанда, кең ассортименттегі өнім шығаруға пайдаланылады.

Сүтті табын өнімділігінің артуы азықтандыру сапасына, жануарлардың генетикалық әлеуетіне, ветеринариялық қызмет көрсетуге және ұстау жағдайларына байланысты.

Саланы одан әрі дамыту үшін заманауи сүт-тауар фермаларын құрудың маңызы зор.

Бұл ретте сүт өндірудің 2% өсу көрсеткіші сиыр санының дәл осындай ұлғаюын білдірмейді. Көлемдердің өзгеруі жануарлардың өнімділігімен де байланысты болуы мүмкін.

Тауық жұмыртқасын шығару 7,5% ұлғайды

Үш негізгі өндірістік көрсеткіштің ішінде ең елеулі өсім тауық жұмыртқасын өндіруде тіркелді.

2026 жылғы қаңтар-қазан айларында оны шығару 7,5% ұлғайды.

Құс шаруашылығы өнеркәсіптік өндіріс үлесі жоғары мал шаруашылығы бағыттарының бірі болып табылады.

Заманауи құс фабрикалары азықтандыру, ұстау, жұмыртқа жинау және сұрыптаудың автоматтандырылған жүйелерін пайдаланады.

Бұл өндірістік процестерді ірі ауқымда ұйымдастыруға мүмкіндік береді.

Алайда кәсіпорындардың тиімділігі құрама жем құнына, энергиямен қамтамасыз етуге, ветеринариялық бақылауға және өткізу арналарының тұрақтылығына байланысты.

Жұмыртқа өндірісінің өсуі өнім шығарудың ұлғайғанын көрсетеді, бірақ өздігінен бөлшек бағалардың өзгеруі туралы қорытынды жасауға мүмкіндік бермейді.

Тұтынушылар үшін өнім құны қаптау, сақтау және тасымалдау шығындарына да байланысты.

Фермерлік шаруашылықтар ірі қара мал басының елеулі бөлігін ұстайды

Статистикаға сәйкес, 2026 жылғы 1 қарашадағы жағдай бойынша ірі қара мал бірнеше шаруашылық санаты арасында бөлінген.

Ірі қара мал басының 44,5% халық шаруашылықтарына тиесілі болды.

Шаруа және фермерлік шаруашылықтар, сондай-ақ жеке кәсіпкерлер 44,6% ұстады.

Ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының үлесі 10,9% болды.

Осылайша, ірі қара мал басының оннан тоғызына жуығы халық шаруашылықтары мен фермерлік секторда болды.

Бұл құрылым отандық мал шаруашылығында шағын және орта өндірушілердің маңызды рөлін көрсетеді.

Мұндай шаруашылықтар үшін ветеринариялық қызметтердің, жемшөптің, асыл тұқымды жануарлардың және өнімді өткізу арналарының қолжетімділігі ерекше маңызға ие.

Сонымен бірге мал басының үлесі ет немесе сүт өндірісінің үлесіне тең емес: жануарлардың өнімділігі мен шаруашылықтардың құрылымы әртүрлі болуы мүмкін.

Қой шаруашылығы негізінен фермерлік секторда дамып келеді

Қой шаруашылығында да шағын шаруашылықтар елеулі рөл атқарады.

2026 жылғы 1 қарашадағы жағдай бойынша қойлардың 53,9% шаруа және фермерлік шаруашылықтарда, сондай-ақ жеке кәсіпкерлерде ұсталды.

Тағы 39,7% халық шаруашылықтарына тиесілі болды.

Ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының үлесі 6,4% болды.

Мұндай құрылым Қазақстанның көптеген өңірлерінде жануарларды жайылымда ұстаумен тығыз байланысты қой шаруашылығының ерекшеліктерін көрсетеді.

Саланы дамыту үшін жайылымдарға қолжетімділік, сумен қамтамасыз етілу, ветеринариялық іс-шаралар және маусымдық көші-қонды ұйымдастыру маңызды.

Қой етінің тұрақты өндірісі сою және тоңазытқыш инфрақұрылымын дамытуды да талап етеді.

Өнеркәсіптік құс шаруашылығы кәсіпорындарда шоғырланған

Ірі және ұсақ малдан айырмашылығы, құс басының негізгі бөлігі ауыл шаруашылығы кәсіпорындарында шоғырланған.

Ұлттық статистика бюросының деректері бойынша, 2026 жылғы 1 қарашада құс басының 83% соларға тиесілі болды.

Халық шаруашылықтарында 15,5%, ал фермерлік шаруашылықтар мен жеке кәсіпкерлерде - 1,5% ұсталды.

Құстың мамандандырылған кәсіпорындарда жоғары шоғырлануы құс еті мен жұмыртқаны өнеркәсіптік өндіру ерекшеліктерімен байланысты.

Құс фабрикалары мамандандырылған жабдықты, желдету және азықтандыру жүйелерін, сондай-ақ ветеринариялық бақылауды пайдаланады.

Бұл ретте өндірістің жоғары шоғырлануы биологиялық қауіпсіздік пен жемшөп және энергиямен үздіксіз қамтамасыз етудің маңызын арттырады.

Сүт-тауар фермаларын дамыту басымдықтардың бірі болып қала береді

Қазақстанда сүттің өнеркәсіптік өндірісін ұлғайту бойынша жұмыс жалғасуда.

Соңғы жылдары мемлекет сүт-тауар фермаларын салу мен жаңғыртуды қолдап келеді.

Мұндай жобалар өндірістік қуаттарды кеңейтуге және саланың технологиялық деңгейін арттыруға бағытталған.

Заманауи фермалар автоматтандырылған сауу жүйелерін, жемшөп дайындауға арналған жабдықты және жануарлар өнімділігінің цифрлық есебін пайдалана алады.

Технологияларды енгізу ұстау және азықтандыру процестерін дәлірек бақылауға мүмкіндік береді.

Алайда жаңа нысандар салу сүт өндірісінің бірден ұлғаюын білдірмейді.

Ферма пайдалануға берілгеннен кейін табынды толықтыру, жемшөп базасын ұйымдастыру және жобалық қуатқа біртіндеп шығу қажет.

Етті мал шаруашылығы үшін жемшөп базасы маңызды

Союға арналған мал мен құс өндірісінің өсуі мал шаруашылығы қожалықтарын жемшөппен тұрақты қамтамасыз етуді талап етеді.

Бордақылаудың өзіндік құны астық, жемшөп қоспалары, шөп, пішендеме және рациондардың басқа да компоненттерінің құнына байланысты.

Мал басы көп кәсіпорындар үшін өз жемшөп қуаттары және шикізатты ұзақ мерзімді сатып алу мүмкіндігі маңызды.

Қазақстанның әртүрлі өңірлерінде бордақылау алаңдары мен құрама жем кәсіпорындарын салу жобалары іске асырылуда.

Мұндай инфрақұрылым өндіріс тиімділігін арттыруға және ет өңдеуді дамытуға ықпал етуі мүмкін.

Бұл ретте нақты экономикалық нәтиже жануарларды ұстау шығындарына, мал басының өнімділігіне және сатып алу бағаларына байланысты.

Асыл тұқымдық жұмыс жануарлардың өнімділігін арттыра алады

Мал шаруашылығын дамытудың ұзақ мерзімді бағыттарының бірі ауыл шаруашылығы жануарларының генетикалық әлеуетін жақсарту болып қала береді.

Сүт шаруашылықтары үшін сиырлардың өнімділігі, табынның саулығы және өсімін молайту көрсеткіштері ерекше маңызды.

Етті мал шаруашылығында жануарлардың өсу жылдамдығы, жемшөпті пайдалану тиімділігі және ет өнімдерінің сапасы ескеріледі.

Асыл тұқымдық жұмысты дамыту жануарлардың шығу тегін нақты есепке алуды, ветеринариялық сүйемелдеуді және селекцияның заманауи әдістерін қолдануды талап етеді.

Қазақстан бұл салада халықаралық ынтымақтастықты да дамытып келеді.

2026 жылғы қарашада шетелдік серіктестермен асыл тұқымды мал жеткізу және заманауи технологияларды енгізу бойынша ынтымақтастық мүмкіндіктері талқыланды.

Бұл ретте мұндай бастамалардың нәтижелері олардың практикалық іске асырылуына байланысты болады және он айда тіркелген мал шаруашылығы өсімін автоматты түрде түсіндіре алмайды.

Өндіріс өсімі аграрлық экономикаға қалай әсер етеді

Ет, сүт және жұмыртқа шығарудың ұлғаюы тамақ өңдеу кәсіпорындары үшін қосымша мүмкіндіктер жасайды.

Сүт өңдеу зауыттары сапалы шикізаттың тұрақты жеткізілуіне мүдделі.

Ет комбинаттарына жануар жеткізілімінің болжамды көлемі, ал құс шаруашылығы кәсіпорындарына қолжетімді жемшөп пен тиімді логистика қажет.

Мал шаруашылығының дамуы ветеринариялық қызметтерге, жабдыққа, жемшөп қоспаларына және ауыл шаруашылығы техникасына сұранысты да қалыптастырады.

Фермерлер үшін саланың өсуі қосымша өткізу нарықтарын аша алады.

Алайда өндірістің жалпы көлемінің ұлғаюы әрбір шаруашылықтың табыстылығының артуына кепілдік бермейді.

Қаржылық нәтижелер өзіндік құнға, өнімділікке, кредиттеу шарттарына және өнімді өткізу бағаларына байланысты.

Мал шаруашылығының одан әрі өсуі үшін не қажет

Оң динамиканы сақтау үшін дамудың бірнеше бағыты маңызды.

Ең алдымен ауыл шаруашылығы жануарларын сапалы жемшөппен және сумен қамтамасыз ету қажет.

Ветеринариялық профилактика, ауруларды уақтылы диагностикалау және асыл тұқымдық жұмыстың сапасын арттыру үлкен маңызға ие.

Сүтті мал шаруашылығы үшін фермаларды жаңғырту және табын өнімділігін арттыру өзекті.

Ет саласы үшін - бордақылау инфрақұрылымын кеңейту және өңдеу кәсіпорындарын дамыту маңызды.

Құс шаруашылығына құрама жемнің тұрақты жеткізілімі, заманауи жабдық және биологиялық қауіпсіздіктің жоғары деңгейі қажет.

Сонымен қатар логистиканы жетілдіру және өндірушілердің ішкі және сыртқы нарықтарға қолжетімділігін қамтамасыз ету маңызды.

2026 жылдың соңына дейінгі перспективалар

Жарияланған статистика 2026 жылғы қаңтар-қазан айларының нәтижелерін көрсетеді.

Жылдық түпкілікті көрсеткіштер қараша және желтоқсан айларындағы өндіріс көлеміне байланысты болады.

Бұл ретте жекелеген бағыттардың динамикасы әртүрлі.

Союға арналған мал мен құс өндірісінің өсімі 3,4%, сиыр сүті - 2%, ал тауық жұмыртқасы - 7,5% болды.

Бұл мал шаруашылығының әртүрлі сегменттерінің даму қарқыны бірдей емес екенін көрсетеді.

Жыл қорытындысын бағалау үшін өндіріс көлемін ғана емес, шаруашылықтардың қаржылық жағдайын, жемшөппен қамтамасыз етілуін және өңдеу тиімділігін де ескеру қажет.

Қорытынды

2026 жылдың он айында Қазақстанның мал шаруашылығы 3,2% өсті. Союға арналған мал мен құс өндірісі 3,4%, сиыр сүті - 2%, ал тауық жұмыртқасы - 7,5% ұлғайды. Ірі қара малдың негізгі бөлігі бұрынғысынша халық шаруашылықтары мен фермерлік секторда ұсталады, ал өнеркәсіптік құс шаруашылығы ірі кәсіпорындарда шоғырланған. Саланың одан әрі дамуы фермаларды жаңғыртуға, жемшөп базасын жақсартуға, асыл тұқымдық жұмысқа және өткізу нарықтарының қолжетімділігіне байланысты болады.