Қазақстан Израильге 500 мың тоннаға дейін бидайды ұзақ мерзімді жеткізуді ұсынды

Қазақстан ұзақ мерзімді келісімшарттар аясында Израильге 200 мыңнан 500 мың тоннаға дейін азық-түліктік бидай жеткізу мүмкіндігін қарастырып жатыр. Ұсынысты Иерусалимде өткен Қазақстан-Израиль үкіметаралық комиссиясының отырысында «Продкорпорация» ұлттық компаниясы айтты. Экспортты ұйымдастыру үшін тараптар Әзербайжан мен Грузия арқылы өтетін көлік бағыттарын, сондай-ақ Балтық теңізі порттарын пайдалана алады.

Бұл туралы 2026 жылғы 4 қарашада Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлігі хабарлады. Келіссөздер отандық ауыл шаруашылығы өнімдері экспортының географиясын кеңейту жұмысының бір бөлігі болды.

Қазақстан 500 мың тоннаға дейін бидай жеткізуге дайын

Аграрлық сауданы дамыту мәселелері сауда-экономикалық ынтымақтастық жөніндегі Қазақстан-Израиль үкіметаралық комиссиясының оныншы отырысында талқыланды.

Қазақстанның экспорттық мүмкіндіктерін «Продкорпорация» ҰК» АҚ басқарма төрағасының орынбасары Самат Теньбаев таныстырды.

Оның айтуынша, компания израильдік сатып алушылардың қажеттіліктерін ескере отырып, 200 мыңнан 500 мың тоннаға дейін азық-түліктік бидай жеткізуге ұзақ мерзімді келісімшарттар жасасуды қарастыруға дайын.

Ұсыныс сондай-ақ ауыл шаруашылығы өнімдерінің басқа түрлерін экспорттау мүмкіндігін де көздейді.

Бұл ретте жеткізілімдердің түпкілікті көлемі, мерзімі және коммерциялық шарттары әлі келісілмек.

Әзірге әңгіме 500 мың тоннаға қол қойылған келісімшарт туралы емес, қазақстандық тараптың ұсынысы туралы болып отыр.

Израиль жыл сайын 2 млн тоннадан астам бидай импорттайды

Израиль импорттық азық-түліктік астыққа елеулі қажеттілігінің арқасында қазақстандық астық экспорттаушылары үшін қызығушылық тудырады.

Қазақстан Ауыл шаруашылығы министрлігінің деректеріне сәйкес, ел жыл сайын сыртқы нарықтардан 2 млн тоннадан астам бидай сатып алады.

Егер салыстыру базасы ретінде 2 млн тонна алынатын болса, Қазақстаннан 500 мың тонна көлеміндегі ықтимал жеткізілімдер осы көлемнің шамамен төрттен біріне сәйкес келуі мүмкін.

Алайда қазақстандық астықтың нақты үлесі келісілген келісімшарттарға, бағаларға және логистиканың бәсекеге қабілеттілігіне байланысты болады.

Бидайдан бөлек, израильдік сатып алушылар майлы дақылдарды, арпа мен жүгеріні импорттайды.

Бұл қазақстандық аграрлық экспорттың ассортиментін кеңейту үшін қосымша мүмкіндіктер жасайды.

Жоғары өнім экспортты кеңейтуге мүмкіндік береді

Жаңа нарықтарды іздеуге ықпал еткен факторлардың бірі Қазақстандағы дәнді дақылдардың жоғары өнімі болды.

2026 жылғы егін жинау науқанының қорытындысы бойынша аграршылар 24,3 млн тонна астық жинады.

Тексерілген азық-түліктік бидайдың едәуір бөлігі ақуыз бен желімшенің жоғары мөлшерімен ерекшеленеді.

Мұндай сипаттамалар ұн тарту және нан пісіру өнеркәсібі үшін маңызды.

Қазақстандық тарап сапалы азық-түліктік бидай израильдік қайта өңдеу кәсіпорындарын қызықтыруы мүмкін деп санайды.

Бұл ретте астық сапасына қойылатын нақты талаптар, соның ішінде ақуыз бен желімше көрсеткіштері болашақ келісімшарттардың шарттарымен айқындалады.

Жеткізілімдер Әзербайжан мен Грузия арқылы ұйымдастырылуы мүмкін

Келіссөздердің негізгі мәселелерінің бірі астықты тасымалдауды ұйымдастыру болды.

Қазақстан мен Израиль бір-бірінен едәуір қашықтықта орналасқан, сондықтан жеткізу құны экспорттық келісімшарттардың экономикасына айтарлықтай әсер етуі мүмкін.

Нұсқалардың бірі ретінде қазақстандық тарап Әзербайжан мен Грузия арқылы өтетін көлік дәлізін қарастыруды ұсынды.

Мұндай бағыт бірнеше мемлекеттің транзиттік инфрақұрылымын пайдалануды және кейіннен теңіз арқылы тасымалдауды көздейді.

Балама нұсқа ретінде Балтық теңізі порттары арқылы өтетін бағыттар аталды.

Нақты бағытты таңдау тасымалдау құнына, инфрақұрылымның өткізу қабілетіне, жеткізу мерзімдеріне және сауда шарттарына байланысты болады.

Әзірге ұсынылған бағыттардың ешқайсысы болашақ жеткізілімдер үшін түпкілікті бекітілді деп жарияланған жоқ.

Қазақстан аграрлық экспорт географиясын кеңейтуде

Ауыл шаруашылығы министрлігінің ақпараты бойынша, қазақстандық ауыл шаруашылығы өнімдері әлемнің 80-нен астам еліне жеткізіледі.

Соңғы жылдары ел Орталық Азия, Еуропа, Солтүстік Африка, Таяу Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азия мемлекеттерімен сауда байланыстарын дамытып келеді.

Жеткізілімдер географиясын кеңейту экспорттаушыларға қосымша сатып алушылар іздеуге және жекелеген нарықтарға тәуелділікті азайтуға мүмкіндік береді.

Қазақстанның астық секторы үшін сапалық сипаттамалары жақсы өнімді өткізу мүмкіндіктері ерекше маңызға ие.

Алайда жаңа нарықтарға шығу импорттаушылардың талаптарын сақтауды, тұрақты логистиканы және бәсекеге қабілетті коммерциялық шарттарды талап етеді.

Қазақстан израильдік агротехнологияларға мүдделі

Астық экспортынан бөлек, үкіметаралық комиссия отырысында технологиялық ынтымақтастық мүмкіндіктері талқыланды.

Қазақстан үшін су ресурстары тапшылығы жағдайында ауыл шаруашылығы өндірісін ұйымдастырудағы Израиль тәжірибесі ерекше қызығушылық тудырады.

Перспективалы бағыттар қатарында мыналар аталды:

• Су үнемдейтін суару жүйелерін енгізу.

• Тазартылған сарқынды суларды қайта пайдалану.

• Ауыл шаруашылығы процестерін цифрландыру.

• Агроөндірісті басқару үшін жасанды интеллектіні қолдану.

Мұндай шешімдер Қазақстанның ауыл шаруашылығы суармалы суға қолжетімділіктің шектеулілігімен бетпе-бет келетін өңірлерінде сұранысқа ие болуы мүмкін.

Бұл ретте технологияларды енгізудің тиімділігі жергілікті климаттық жағдайларға, инфрақұрылымға және жабдыққа жұмсалатын шығындарға байланысты болады.

Жаңа экспорттық мүмкіндіктер фермерлер үшін нені білдіреді

Қазақстандық бидайдың ірі сатып алушысының ықтимал пайда болуы отандық астық өндірушілер үшін өткізу арналарын кеңейтуі мүмкін.

Ұзақ мерзімді экспорттық келісімшарттар сұраныстың болжамдылығын арттырып, астық сатып алуды жоспарлауды жеңілдете алады.

Мұндай мүмкіндіктер сапа көрсеткіштері жоғары азық-түліктік бидай өсіретін шаруашылықтар үшін әсіресе өзекті болуы мүмкін.

Сонымен қатар экспорттық келісім жасасу ішкі нарықта сатып алу бағаларының автоматты түрде өсуіне кепілдік бермейді.

Фермерлер үшін нақты әсер сату көлеміне, экспорттаушылар арасындағы бәсекеге, астық сапасына және тасымалдау шығындарына байланысты болады.

Жеткізілімдер қашан басталуы мүмкін

Қазіргі уақытта «Продкорпорация» израильдік серіктестермен ұзақ мерзімді келісімшарттарды қарастыруға дайын екенін білдірді.

Нақты шартқа қол қою, бекітілген тиеу кестесі немесе жаңа бастама аясында жеткізілімдердің басталуы туралы ақпарат әзірге жарияланған жоқ.

Келесі кезеңдер көлемдерді, өнім сапасына қойылатын талаптарды, бағаны және логистикалық бағытты келісу болуы мүмкін.

Қазақстанның Израильге 200 мыңнан 500 мың тоннаға дейін азық-түліктік бидай жеткізу жөніндегі ұсынысы Таяу Шығысқа астық экспортын кеңейтуге перспектива ашады. Алайда бастаманы іске асыру коммерциялық уағдаластықтарға және экономикалық тұрғыдан тиімді логистиканы ұйымдастыруға байланысты болады.