Қазақстан қауіпті ауруға байланысты Ресейден күнбағыс импортын шектемек

Ауыл шаруашылығы министрлігі жұқтырудың 23 жағдайын анықтады

Қазақстанның Ауыл шаруашылығы министрлігі Россельхознадзорға 2026 жылғы 23 қазаннан бастап Ресейден экспортталатын күнбағысқа фитосанитариялық сертификаттар беруді уақытша тоқтата тұру туралы ресми өтініш жолдады.

Ведомствоның мәліметінше, 2025 жыл және 2026 жылдың өткен кезеңі ішінде импортталатын күнбағыс тұқымы партияларын тексеру кезінде фомопсистің (Diaporthe helianthi) анықталуының 23 жағдайы тіркелген.

Ресей Қазақстан нарығына күнбағыс тұқымын жеткізетін негізгі елдердің бірі болып қала береді, сондықтан импортталатын өнімнің фитосанитариялық қауіпсіздігі ерекше маңызға ие.

Күнбағыс фомопсисі несімен қауіпті?

Фомопсис - күнбағысты зақымдайтын саңырауқұлақ ауруы. Инфекция сабақтарды және өсімдіктің басқа бөліктерін зақымдап, ерте қурауға және өнімділіктің төмендеуіне әкелуі мүмкін.

Аурудың таралуы ауыл шаруашылығы өндірушілеріне, әсіресе майлы дақылдар белсенді өсірілетін өңірлерде қауіп төндіреді.

Сондықтан қазақстандық тарап фитосанитариялық тәуекелдерді қосымша бағалауға дейін жеткізілімдерді уақытша шектеуді ұсынды.

Шектеулер уақытша сипатта

Ауыл шаруашылығы министрлігі ұсынылып отырған шаралар Қазақстанның аграрлық секторын карантиндік аурулардың таралуынан қорғауға ғана бағытталғанын атап өтті.

Агроөнеркәсіптік кешендегі мемлекеттік инспекция комитеті аумақтық бөлімшелермен бірлесіп фитосанитариялық ахуалды талдауды жалғастыруда.

Сонымен бірге жарияланған сәтте Ресей тарапына ресми өтініш жолданғаны расталды. Тыйымның толық күшіне енуі туралы ақпарат жеке растауды талап етеді.

Шектеулер нарыққа қалай әсер етуі мүмкін?

Ресейлік күнбағыс импорты мәселесі Қазақстандағы майлы дақылдар бағасына қатысты жағдай аясында талқылануда.

Бұған дейін отандық агробизнес өкілдері арзанырақ ресейлік шикізатпен бәсекеге алаңдаушылық білдірген. Aitas Agro бас директоры Талғат Алдажаровтың бағалауынша, күнбағыс бағасы өткен жылмен салыстырғанда шамамен 25-30% төмендеген.

Импортты ықтимал шектеу бірнеше бағытқа әсер етуі мүмкін:

• Отандық егістер үшін фитосанитариялық тәуекелдердің төмендеуі.

• Қазақстан нарығындағы ресейлік шикізат көлемінің өзгеруі.

• Өңдеуші кәсіпорындардың жергілікті күнбағысқа сұранысының артуы.

• Майлы дақылдарға сатып алу бағасының ықтимал өзгеруі.

Алайда нақты салдар шектеулердің ұзақтығына, ішкі өнім көлеміне және өңдеуші кәсіпорындардың қажеттіліктеріне байланысты болады.

Осылайша, ұсынылған шара ең алдымен Қазақстанның ауыл шаруашылығы өндірісін қорғауға бағытталған, бірақ сонымен қатар ішкі күнбағыс нарығына әсер етуі мүмкін.