Қазақстан мен Тәжікстанның аграрлық саудасы 32,5%-ға өсіп, $564 млн-нан асты

2026 жылғы қаңтар-қыркүйек аралығында Қазақстан мен Тәжікстан арасындағы агроөнеркәсіп кешені өнімдерінің тауар айналымы 564 млн доллардан асып, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 32,5%-ға ұлғайды. Бұл ретте қазақстандық экспорт 550,2 млн долларға жетті. Елдер ауыл шаруашылығы өнімдері саудасын кеңейтуді, бірлескен өндірістерді дамытуды және мал шаруашылығы мен өсімдік шаруашылығындағы ынтымақтастықты нығайтуды көздеп отыр.

Бұл туралы 7 қарашада Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Тәжікстан өкілдерімен келіссөздер қорытындысы бойынша хабарлады.

Қазақстан Тәжікстанға агроөнім экспортын ұлғайтты

Аграрлық ынтымақтастықты одан әрі дамыту мәселелерін Қазақстанның ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров пен Тәжікстанның Соғды облысының төрағасы Раджаббой Ахмадзода талқылады.

Кездесу Тәжікстан президенті Эмомали Рахмонның Қазақстанға ресми сапары аясында өтті.

Ауыл шаруашылығы министрлігінің деректеріне сәйкес, 2026 жылдың тоғыз айында ауыл шаруашылығы өнімдерінің өзара саудасы 564 млн доллардан асты.

2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғандағы өсім 32,5%-ды құрады.

Қазақстандық экспорт 550,2 млн долларға жетіп, екіжақты аграрлық тауар айналымының негізгі бөлігін қамтамасыз етті.

Ведомствоның ресми хабарламасына сәйкес, АӨК өнімдеріне елдер арасындағы жалпы тауар айналымының 49%-ы тиесілі.

Бұл Қазақстан мен Тәжікстанның сауда-экономикалық ынтымақтастығындағы ауыл шаруашылығының елеулі рөлін көрсетеді.

Негізгі экспорттық тауарлар - бидай, май және жүгері

Қазақстан Тәжікстан нарығына азық-түлік өнімдерін ірі жеткізушілердің бірі болып қала береді.

Аграрлық экспорт құрылымында маңызды орынды мыналар алады:

• Бидай.

• Жүгері.

• Күнбағыс майы.

• Макарон өнімдері.

• Өңделген ауыл шаруашылығы өнімдерінің басқа түрлері.

2026 жылы қазақстандық дәнді дақылдардың Тәжікстанға жеткізілімі шамамен 1,1 млн тоннаны құрады.

Осы көлемнің шамамен 900 мың тоннасы бидайға тиесілі болды.

Астық экспорты Тәжікстанның азық-түлік қажеттіліктерін қамтамасыз етуде және қазақстандық ауыл шаруашылығы өніміне тұрақты сұраныс қалыптастыруда маңызды рөл атқарады.

Азық-түлік корпорациясы 100 мың тонна бидай жеткізеді

Астық саласындағы ынтымақтастықтың қосымша бағыты «Азық-түлік корпорациясы» ҰК» АҚ мен Тәжікстанның мемлекеттік материалдық резервтер агенттігі арасындағы келісімшарт болды.

Келісім 100 мың тонна қазақстандық бидай жеткізуді көздейді.

Ауыл шаруашылығы министрлігі жариялаған сәтте сатып алушыға 50,8 мың тонна астық жөнелтілген.

Осылайша, келісімшартта көзделген көлемнің жартысынан астамы орындалды.

Одан кейінгі жеткізілімдер келісілген жөнелту кестесіне және тасымалдауды ұйымдастыруға байланысты болады.

Мұндай келісімдер астықтың жоспарлы жеткізілімдерін қамтамасыз етуге және елдер арасындағы ұзақ мерзімді сауда байланыстарын қолдауға мүмкіндік береді.

Күнбағыс майының экспорты 23%-ға өсті

Оң динамика астық саудасында ғана емес, өңделген ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспортында да байқалады.

Ауыл шаруашылығы министрлігінің деректері бойынша, 2025 жылы Қазақстан Тәжікстанға 83 мың тонна күнбағыс майын жеткізді.

Алдыңғы жылмен салыстырғанда экспорт көлемі 23%-ға ұлғайды.

Сондай-ақ май-тоңмай өнімдерінің басқа түрлерін жеткізу де өсті:

• Рапс майы - 6 есе өсу.

• Соя майы - 35%-ға ұлғаю.

• Күнжара - 23%-ға өсу.

Өңделген майлы дақылдар экспортын дамыту қазақстандық май зауыттары мен ауыл шаруашылығы өндірушілері үшін қосымша мүмкіндіктер жасайды.

Бұл көрсеткіштер 2026 жылғы қаңтар-қыркүйекке емес, 2025 жылға қатысты екенін ескеру маңызды.

Қазақстан ет жеткізілімін арттырып жатыр

Мал шаруашылығы саласындағы ынтымақтастық та кеңейіп келеді.

2025 жылдың қорытындысы бойынша қазақстандық қой етінің Тәжікстанға экспорты 26 есе ұлғайды.

Сол кезеңде сиыр етінің жеткізілімі екі есе өсті.

Мұндай динамика ет өнімдері саудасының кеңейгенін көрсетеді.

Алайда өсімді бағалау кезінде экспорттың бастапқы көлемін ескеру қажет.

Мысалы, жеткізілімнің бірнеше ондаған есе ұлғаюы салыстырмалы түрде шағын бастапқы базадан болуы мүмкін.

Ет экспортын тұрақты дамыту үшін тұрақты өндіріс, ветеринарлық талаптарды сақтау және сенімді логистиканы ұйымдастыру маңызды.

Елдер 2027-2028 жылдарға арналған ынтымақтастықтың жол картасын әзірлейді

Қазақстан мен Тәжікстан аграрлық ынтымақтастықтың одан арғы бағыттарын жеке жол картасында бекітуді көздеп отыр.

Құжатты 2027-2028 жылдарға әзірлеу жоспарланған.

Негізгі бағыттардың ішінде:

• Ауыл шаруашылығы өнімдерінің өзара саудасын ұлғайту.

• Өсімдік шаруашылығы мен тұқым шаруашылығын дамыту.

• Селекция саласындағы бірлескен жұмыс.

• Мал шаруашылығының өнімділігін арттыру.

• Ветеринарлық және фитосанитарлық қауіпсіздікті нығайту.

• Агроөнеркәсіп кешенін цифрландыру.

• Заманауи агротехнологияларды енгізу.

• Ғылыми зерттеулер және мамандар даярлау.

Тәжірибе алмасуға және жаңа өндірістік технологияларды енгізуге бөлек назар аудару жоспарланған.

Жарияланым сәтінде жол картасы жоспарланып отырған құжат ретінде мәлімделді. Оның түпкілікті қол қойылғаны туралы ақпарат әзірге жоқ.

Қазақстандық фермерлер үшін қандай мүмкіндіктер ашылады

Тәжікстанмен аграрлық сауданың өсуі Қазақстан ауыл шаруашылығының түрлі бағыттары үшін маңызды.

Астық өндірушілер бидай мен жүгеріні өткізуге қосымша мүмкіндіктер алады.

Май-тоңмай өнеркәсібі кәсіпорындары үшін жеткізілімдердің кеңеюі күнбағыс, рапс және сояны қайта өңдеу өнімдеріне сұраныс қалыптастырады.

Мал шаруашылығы қожалықтары мен ет өңдеу кәсіпорындары да тәжік нарығындағы қатысуын кеңейте алады.

Алайда экспорттың ұлғаюы фермерлер үшін сатып алу бағасының автоматты түрде өсуін білдірмейді.

Экономикалық әсер бәсекеге, көлік шығындарына, қайта өңдеу құнына және жасалған келісімшарттардың шарттарына байланысты.

Аграрлық сауданың перспективалары

Қазақстан мен Тәжікстан агроөнеркәсіп кешенін одан әрі ынтымақтастықтың маңызды бағыттарының бірі ретінде қарастырады.

Тараптар өзара жеткізілімдер көлемін ұлғайтумен ғана шектелмей, өндірістік кооперацияны, ғылыми зерттеулерді және заманауи технологияларды енгізуді дамытуды көздеп отыр.

Астық экспорты, ауыл шаруашылығы шикізатын қайта өңдеу және мал шаруашылығы әсіресе перспективалы бағыттар болып қала береді.

Бұл ретте сауданың одан арғы динамикасы нарықтық сұранысқа, көлік инфрақұрылымына және бірлескен бастамалардың іске асырылуына байланысты болады.

2026 жылғы қаңтар-қыркүйек қорытындысы бойынша Қазақстан мен Тәжікстанның аграрлық тауар айналымы 564 млн доллардан асып, 32,5%-ға ұлғайды. Жеткізілімдердің негізгі бөлігін 550,2 млн доллар сомасындағы қазақстандық экспорт қамтамасыз етті. Астық, өсімдік майлары және ет өнімдері саудасын дамыту отандық ауыл шаруашылығы өндірушілері мен өңдеуші кәсіпорындар үшін қосымша мүмкіндіктер жасайды.