Жаңалықтар
Қазақстан сиыр еті экспортын 34,4%-ға – 43 мың тоннаға дейін ұлғайтты, қой еті жеткізілімі 30 мың тоннаға жетті
2026 ж. 23 қараша · 20 қаралым

Қазақстан 2026 жылдың басынан бері 43 мың тонна сиыр етін экспорттады, бұл бүкіл 2025 жылмен салыстырғанда 34,4%-ға көп. Қой етінің шетелге жеткізілім көлемі 30 мың тоннаға жетті. Бұл туралы 20 қарашада Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі хабарлады. Экспорттың өсуі аясында билік 2026–2030 жылдарға арналған мал шаруашылығын дамытудың кешенді жоспарын іске асырып жатыр, ол барлық түрдегі ет өндірісін 1,2 млн тоннадан 1,8 млн тоннаға дейін ұлғайтуды және ауыл шаруашылығы жануарларының өнімділігін арттыруды көздейді.
Саланың даму нәтижелері туралы Қазақстанның ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров хабарлады. Ведомствоның дерегінше, экспорттың ұлғаюы етті және сүтті мал шаруашылығын дамыту, өндірістік инфрақұрылымды жаңғырту және ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының тиімділігін арттыру жөніндегі шараларды іске асырумен қатар жүріп жатыр.
Сиыр еті экспорты 43 мың тоннаға жетті
Ауыл шаруашылығы министрлігінің ақпараты бойынша, 2026 жылдың басынан бері қазақстандық сиыр етінің экспорт көлемі 43 мың тоннаға жетті.
Бұл алдыңғы толық жылдың көрсеткішінен 34,4%-ға жоғары.
Осылайша, Қазақстан 2026 жыл аяқталмай тұрып-ақ 2025 жылдың жылдық нәтижесінен асып түсті.
Жарияланған көрсеткіштерге сүйенсек, 2025 жылы сиыр еті экспортының көлемі шамамен 32 мың тоннаны құраған.
Жеткізілімнің есептік өсімі шамамен 11 мың тоннаны құрайды.
Ауыл шаруашылығы министрлігі 2026 жылғы жинақталған экспортты толық 2025 жылдың қорытындысымен салыстырып отырғанын ескеру маңызды.
Бұл екі бірдей күнтізбелік кезеңді салыстыру емес.
Сондықтан 34,4% өсім көрсеткішін дәл ведомствоның ресми хабарламасы контекстінде қарастыру қажет.
Қой еті жеткізілімі 30 мың тоннаға жетті
Сонымен қатар Қазақстан қой еті халықаралық нарығындағы қатысуын ұлғайтып жатыр.
Ауыл шаруашылығы министрінің дерегінше, 2026 жылы экспортталған қой етінің көлемі 30 мың тоннаға жетті.
Бұл көрсеткіш қой шаруашылығы өнімінің шетелге айтарлықтай көлемде жеткізілгенін көрсетеді.
Қой еті экспортын дамыту ұсақ мал өсіруге маманданған Қазақстан өңірлері үшін ерекше маңызды.
Қой шаруашылығы елдің оңтүстік, батыс және орталық облыстарындағы мал шаруашылығының маңызды бағыты болып табылады.
Алайда 20 қарашадағы ресми хабарламада қой еті экспортының 2025 жылмен салыстырғандағы жеке өсім пайызы келтірілмеген.
Сондықтан 34,4% көрсеткіші тек сиыр етіне қатысты және оны қой еті жеткізіліміне автоматты түрде қолдануға болмайды.
Сондай-ақ министрлік бұл хабарламада қой еті экспортының бағыт елдер бойынша толық бөлінісін ұсынған жоқ.
Өзбекстан қазақстандық сиыр етінің ең ірі сатып алушысы болып қала береді
Kursiv басылымы жариялаған кедендік статистикаға сәйкес, қазақстандық ет экспортының негізгі бағыттарының бірі Өзбекстан болып қала береді.
2026 жылғы қаңтар–қыркүйекте Қазақстан бұл елге 170,4 млн доллар сомасына 31,7 мың тонна жаңа сойылған және салқындатылған сиыр етін жеткізді.
2025 жылдың ұқсас кезеңінде жеткізілім көлемі 96,8 млн доллар құнымен 26,1 мың тоннаны құраған.
Осылайша, Өзбекстанға экспорттың физикалық көлемі 21,7%-ға ұлғайды.
Бұл ретте жеткізілім құны едәуір күштірек өсті.
Сиыр етінің бір килограмының орташа есептік экспорттық құны 3,71 доллардан 5,37 долларға дейін өсті.
Бұл көрсеткіштер кедендік құн мен экспорттың физикалық көлемдеріне негізделген.
Олар Қазақстандағы немесе Өзбекстандағы сиыр етінің бөлшек сауда бағалары емес.
Бұдан бөлек, деректер тоғыз айдағы жаңа сойылған және салқындатылған сиыр етіне қатысты, сондықтан оларды 2026 жылғы сиыр етінің барлық санаттары бойынша жалпы экспортпен тікелей теңестіруге болмайды.
Қазақстан 190,5 млн долларға жаңа сойылған және салқындатылған сиыр етін экспорттады
Кедендік статистика деректері бойынша, 2026 жылғы қаңтар–қыркүйекте Қазақстан 35,1 мың тонна жаңа сойылған және салқындатылған ірі қара мал етін экспорттады.
Жеткізілімнің жалпы құны 190,5 млн долларды құрады.
2025 жылдың ұқсас кезеңінде 98 млн доллар сомасына 26,4 мың тонна экспортталған.
Осылайша, жеткізілімнің физикалық көлемі шамамен үштен бірге ұлғайды, ал оның құны екі есеге жуық өсті.
Орташа есептік экспорттық құн бір жыл бұрынғы 3,71 доллармен салыстырғанда килограмына шамамен 5,42 долларға жетті.
Бұл ретте экспорт құнының өсуі әрбір мал шаруашылығының табысы дәл сондай өсті дегенді білдірмейді.
Өндірушілердің түпкілікті түсімі малды сатып алу бағасына, бордақылау, өңдеу, логистика шығындарына және сатып алушылармен жасалған шарттардың талаптарына байланысты.
Қазақстан сиыр етін Орталық Азия елдері мен БАӘ-ге жеткізеді
Өзбекстаннан бөлек, қазақстандық сиыр еті басқа да шетелдік нарықтарға жеткізіледі.
2026 жылғы қаңтар–қыркүйек деректері бойынша, Тәжікстан 19,4 млн доллар сомасына 3,3 мың тонна жаңа сойылған және салқындатылған сиыр етін импорттады.
Біріккен Араб Әмірліктеріне 710,6 мың долларға 42,9 тонна экспортталды.
Сондай-ақ Қазақстан мұздатылған ірі қара мал етін жеткізді.
Тоғыз айда мұндай экспорт көлемі 1,98 млн доллар сомасына 270,6 тоннаны құрады.
Мұздатылған сиыр етінің негізгі бөлігі Өзбекстанға бағытталды.
Бұл деректер экспорттық жеткізілім құрылымы ет өнімінің түріне және бағыт еліне қарай ерекшеленетінін көрсетеді.
Экспорт географиясын одан әрі кеңейту үшін ветеринариялық-санитариялық талаптарды сақтау, тиісті рұқсаттардың болуы және логистикалық инфрақұрылымды дамыту қажет.
Қой етінің негізгі өткізу нарығы да Өзбекстан болды
Мемлекеттік кірістер комитетінің деректеріне сәйкес, 2026 жылғы қаңтар–қыркүйекте Қазақстан 71,6 млн доллар сомасына 24,6 мың тонна жаңа сойылған және салқындатылған қой және ешкі етін экспорттады.
2025 жылдың ұқсас кезеңінде жеткізілім 46,9 млн доллар құнымен 21,6 мың тоннаны құраған.
Ең ірі сатып алушы Өзбекстан болды.
Бұл елге 67,1 млн доллар сомасына шамамен 24 мың тонна өнім жіберілді.
Сондай-ақ жеткізілім БАӘ, Тәжікстан, Катар, Кувейт және Сауд Арабиясына жүзеге асырылды.
Бұл ретте статистикалық санаттардың айырмашылығын ескеру қажет.
24,6 мың тонна туралы деректер тоғыз айдағы жаңа сойылған және салқындатылған қой және ешкі етіне қатысты.
Ауыл шаруашылығы министрі айтқан 30 мың тонна көрсеткіші 2026 жылғы қой еті экспортына қатысты.
Бұл сандарды кезең мен тауарлық жіктеуді ескермей тікелей салыстыруға болмайды.
2030 жылға қарай ет өндірісін 1,8 млн тоннаға дейін ұлғайту жоспарланып отыр
Қазақстанда 2026–2030 жылдарға арналған мал шаруашылығын дамытудың кешенді жоспары әзірленді.
Құжат барлық түрдегі ет өндірісін 1,2 млн тоннадан 1,8 млн тоннаға дейін ұлғайтуды көздейді.
Осылайша, нысаналы өсім 600 мың тоннаны немесе бастапқы көрсеткішке қатысты 50%-ды құрайды.
Сонымен қатар ауыл шаруашылығы құрылымдарында сүт өндірісін 1,4 млн тоннадан 2,1 млн тоннаға дейін ұлғайту жоспарланып отыр.
Бұл да 50% өсімге сәйкес келеді.
Белгіленген мақсаттарға қол жеткізу жануарлардың өнімділігін арттыруды, жемшөп базасын дамытуды және мал шаруашылығы кәсіпорындарын жаңғыртуды көздейді.
Бұл ретте 2030 жылға арналған көрсеткіштер жоспарлы болып табылады.
Олар аталған өндіріс көлемдері қазірдің өзінде қол жеткізілді дегенді білдірмейді.
Бұзау алу көрсеткішін 100 сиырға 80-ге дейін арттыру жоспарланып отыр
Етті мал шаруашылығын дамытудың міндеттерінің бірі — табынның өсімін молайту өнімділігін арттыру.
Айдарбек Сапаровтың айтуынша, қазіргі уақытта Қазақстанда әрбір 100 сиырға 64 бұзаудан келеді.
Нысаналы көрсеткіш 100 сиырға кемінде 80 бұзауды құрайды.
Осылайша, 100 сиырға шаққанда бұзау алуды 16 басқа арттыру жоспарланып отыр.
Бұл көрсеткішті арттыру мал басын көбейту және бордақылау кәсіпорындарын төлмен қамтамасыз ету үшін маңызды.
Ірі қара малдың өсімін молайтуға азықтандыру сапасы, жануарлардың денсаулық жағдайы, ұрықтандыруды ұйымдастыру және ұстау жағдайлары әсер етеді.
Алайда нысаналы көрсеткішке қол жеткізу жүйелі жұмысты талап етеді және тек жануарлар санын көбейту арқылы ғана қамтамасыз етіле алмайды.
ІҚМ-ның тәуліктік орташа салмақ қосуын 1,5–1,8 килограмға жеткізу жоспарланып отыр
Саланы дамытудың тағы бір бағыты — ірі қара малды бордақылау тиімділігін арттыру.
Ауыл шаруашылығы министрлігінің ақпараты бойынша, тәуліктік орташа салмақ қосудың қазіргі бағдарлы көрсеткіші 600–800 грамды құрайды.
Перспективада бұл көрсеткішті 1,5–1,8 килограмға дейін ұлғайту жоспарланып отыр.
Салмақ қосудың артуы бордақылау ұзақтығын қысқартуға және ет өндірісі көлемін ұлғайтуға ықпал етуі мүмкін.
Алайда нақты нәтижелер жануарлардың тұқымына, жасына және жағдайына, рацион құрамына және қолданылатын технологияларға байланысты.
1,5–1,8 килограм көрсеткіші — әрбір мал шаруашылығы үшін кепілдендірілген нәтиже емес, нысаналы бағдар.
Оған қол жеткізу үшін сапалы жемшөп базасы, ветеринариялық сүйемелдеу және өндірістік процестерді тиімді басқару қажет.
Қазақстанда сүт фермаларының 102 жобасы қаржыландырылды
Етті мал шаруашылығын дамытумен қатар мемлекет заманауи сүт-тауар фермаларын салуды қолдайды.
Солтүстік Қазақстан облысының тәжірибесін тарату бағдарламасы аясында 2023 жылдан бері 102 жоба қаржыландырылды.
Олардың 71 фермасы қазірдің өзінде пайдалануға берілді.
Қалған жобалар іске асырудың әртүрлі кезеңдерінде тұр.
Сүтті мал шаруашылығын дамыту мемлекеттік аграрлық саясаттың жеке бағыты болып табылады.
Ауыл шаруашылығы министрлігінің жоспарларына сәйкес, заманауи сүт фермаларының жылдық өнімділігін бір сиырға 10 мың литр сүтке дейін жеткізу көзделіп отыр.
Бұл ретте сүт фермалары туралы деректерді сиыр еті экспортының өсуін тікелей түсіндіру ретінде қарастыруға болмайды.
Бұл көрсеткіштер Қазақстанның мал шаруашылығы секторын дамыту жөніндегі анағұрлым кең шараларды сипаттайды.
Экспорттың өсуі мал өсірушілер үшін жаңа мүмкіндіктер қалыптастырады
Еттің шетелге жеткізілімінің ұлғаюы мал шаруашылықтарының өніміне қосымша сұраныс қалыптастыруы мүмкін.
Фермерлер үшін тұрақты сатып алушылардың болуы, бордақылау алаңдарының қолжетімділігі және жануарларды өңдеуге тапсыру мүмкіндігі маңызды.
Ет өнеркәсібін дамыту сондай-ақ ветеринариялық инфрақұрылымды, салқындатылған логистиканы және өнімнің қадағалануы жүйелерін кеңейтуді талап етеді.
Бұл ретте экспорттың өсуі ішкі нарықта еттің жеткілікті ұсынысын сақтап тұру қажеттілігімен қатар жүреді.
Экспорттық жеткізілімдердің ішкі бағаларға ықпалын бағалау үшін өндіріс, тұтыну, маусымдылық, сауда құрылымы және басқа да факторларды ескеру қажет.
Экспорттың 34,4%-ға өсуінің өзі қазақстандық сатып алушылар үшін сиыр еті құнының өзгеруіне дәл соның себеп болғанын дәлелдемейді.
Қорытынды
Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2026 жылғы 20 қарашадағы деректері бойынша, Қазақстан 43 мың тонна сиыр етін экспорттады, бұл бүкіл 2025 жылдың нәтижесінен 34,4%-ға көп. Қой еті жеткізілімі 30 мың тоннаға жетті. Қазақстандық сиыр еті үшін негізгі шетелдік нарық Өзбекстан болып қала береді, оған қаңтар–қыркүйекте 31,7 мың тонна жаңа сойылған және салқындатылған ІҚМ еті жіберілді. 2026–2030 жылдарға арналған мал шаруашылығын дамытудың кешенді жоспары аясында Қазақстан барлық түрдегі ет өндірісін 1,8 млн тоннаға дейін ұлғайтуды, бұзау алу көрсеткішін 100 сиырға 80-ге дейін арттыруды және жануарлардың тәуліктік орташа салмақ қосуын көбейтуді көздеп отыр. Бұл міндеттерді іске асыру елдің етті мал шаруашылығын, өңдеу саласын және экспорттық әлеуетін одан әрі дамытуға жағдай жасауы тиіс.