Қазақстанда ауыл шаруашылығы өнімдерін сақтау және өткізу үшін агрологистикалық орталықтарды дамыту тапсырылды

Фермерлерге өнімді сақтау, өңдеу және өткізу қызметтеріне қолжетімділік қамтамасыз етуі тиіс агрологистикалық орталықтарға ерекше назар аударылады.

Агрологистикалық орталықтар барлық фермерлер үшін қолжетімді болуы тиіс

2026 жылғы 28 қазанда Қазақстан халқына жыл сайынғы Жолдауында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев агрологистикалық инфрақұрылымды дамытуды агроөнеркәсіп кешенін жаңғыртудың маңызды бағыттарының бірі ретінде белгіледі.

Мемлекет басшысы ауыл шаруашылығы өндірісінің көлемін ұлғайтуды өнімді сақтау және өткізу жүйелерін жетілдірумен қатар жүргізу қажет екенін атап өтті.

Бұл ретте агрологистикалық орталықтардың қызметтерін тек ірі агрохолдингтер ғана емес, шағын шаруа қожалықтары да пайдалана алуы тиіс.

Президент Үкіметке «Бәйтерек» холдингімен бірлесіп тиісті инфрақұрылымды дамыту бойынша нақты шешімдер әзірлеуді тапсырды.

Ауыл шаруашылығы инфрақұрылымын дамыту аграрлық сектордың тиімділігін арттырумен байланысты стратегиялық міндет ретінде қарастырылады.

Агрологистикалық орталықтар не үшін қажет

Агрологистикалық орталықтар ауыл шаруашылығы өнімдерін одан әрі сатуға және тасымалдауға дайындауға арналған инфрақұрылымдық кешендер болып табылады.

Мамандануына байланысты мұндай нысандар мыналарды қамтуы мүмкін:

• Заманауи қойма үй-жайлары мен тоңазытқыш камералары.

• Өнімді сұрыптауға, тазартуға және қаптауға арналған жабдық.

• Автомобиль көлігін тиеу және түсіру аймақтары.

• Тауар қорларын есепке алу жүйелері.

• Өнімнің ірі партияларын қалыптастыруға арналған алаңдар.

• Тауарларды ішкі және экспорттық нарықтарға жөнелтуге арналған инфрақұрылым.

Мұндай кешендер сақтау шарттарын сақтауды талап ететін көкөніс, жеміс, картоп және басқа да өнім өндірушілер үшін ерекше маңызға ие.

Жұмыс дұрыс ұйымдастырылған жағдайда орталықтар егін жинағаннан кейінгі шығындарды азайтып, тауарларды сатып алушыларға жеткізуді жеңілдете алады.

Шағын шаруашылықтар өткізу нарықтарына тиімдірек шыға алады

Шағын фермерлік шаруашылықтар үшін мәселелердің бірі қойма және көлік инфрақұрылымына қолжетімділіктің шектеулі болуы болып қала береді.

Әрбір өндіруші заманауи көкөніс қоймасын өз бетінше салып, тоңазытқыш жабдықтарын сатып ала немесе өнімді ірі қалаларға тұрақты жеткізуді ұйымдастыра алмайды.

Агрологистикалық қуаттарды бірлесіп пайдалану бұл міндеттерді ірі жеке инвестицияларсыз шешуге мүмкіндік беруі ықтимал.

Мысалы, бірнеше шаруашылық өнімді бір тарату орталығына жеткізе алады, онда өнім сұрыптаудан, сақтаудан және сатып алушыларға жөнелтуге дайындықтан өтеді.

Мұндай тәсіл сауда желілерімен, қайта өңдеу кәсіпорындарымен және көтерме сатып алушылармен ынтымақтастықты жеңілдетуі мүмкін.

Алайда қызметтердің іс жүзіндегі қолжетімділігі тарифтерге, нысандардың географиялық орналасуына және фермерлерге қызмет көрсету ережелеріне байланысты болады.

Өнімді сақтау нарық тұрақтылығы үшін маңызды

Сақтау инфрақұрылымын дамыту тек ауыл шаруашылығы өндірушілері үшін ғана емес, жалпы азық-түлік нарығы үшін де маңызды.

Жаппай егін жинау кезінде өнімнің жекелеген түрлерінің ұсынысы күрт артуы мүмкін. Қойма қуаттары жеткіліксіз болған жағдайда фермерлер өсірілген тауарларды тезірек өткізуге мәжбүр болады.

Нәтижесінде сатудың ең қолайлы уақытын таңдау мүмкіндігі қысқарады.

Заманауи қоймалар өнімнің тауарлық сапасын ұзақ сақтауға және жеткізілімдерді маусым бойы бөлуге мүмкіндік береді.

Бұл әсіресе қыс-көктем кезеңінде сұранысы сақталатын картоп, сәбіз, пияз, қырыққабат және басқа да көкөністер үшін өзекті.

Бұл ретте қоймалардың болуы өздігінен тұрақты бағаларға кепілдік бермейді: өнім құнына сондай-ақ өнімділік, көлік шығындары, импорт, экспорт және тұтынушылық сұраныс әсер етеді.

Үкімет тарату инфрақұрылымын дамытуды қазірдің өзінде қарастырып жатыр

Қазақстанда бұған дейін ауыл шаруашылығы өнімдерін өткізу жүйесін жетілдіру бойынша шаралар қарастырылған болатын.

Атап айтқанда, 2026 жылғы қазанға арналған үкіметтік іс-шаралар жоспарында қосымша көтерме-тарату орталықтарын салу қажеттілігін талдау жоспарланған.

Мұндай нысандар ауыл шаруашылығы өнімдерін сақтауды, сұрыптауды және өткізуді ұйымдастыру құралы ретінде қарастырылады.

Тиісті жұмысқа жауапты ретінде бейінді мемлекеттік органдар мен жергілікті атқарушы құрылымдар белгіленген.

Президенттің жаңа тапсырмасы бұл тақырыпқа назарды күшейтеді және «Бәйтерек» холдингінің қатысуымен нақты шешімдер дайындауды көздейді.

Бұл ретте осы тапсырма аясында жаңа орталықтардың саны, олардың орналасуы, құрылыс құны және пайдалануға беру мерзімдері әзірге жарияланған жоқ.

Логистиканы дамыту өнімді терең өңдеумен байланысты

Өз Жолдауында Президент ауыл шаруашылығы шикізатын өңдеуді кеңейтуге де назар аударды.

Қайта өңдеу кәсіпорындарының тиімді жұмыс істеуі үшін сапалы өнімнің тұрақты жеткізілімі қажет.

Агрологистикалық орталықтар фермерлер, қайта өңдеушілер, сауда желілері және экспорттаушылар арасындағы байланыстырушы буынға айналуы мүмкін.

Мысалы, өнімді орталықтандырылған сұрыптау және партиялар қалыптастыру тамақ өнеркәсібі кәсіпорындарының шикізат сатып алуын жеңілдетуі мүмкін.

Астық секторы үшін көлік, қойма және экспорттық инфрақұрылымды дамыту жеткізілімдердің тұрақтылығы тұрғысынан да маңызды.

Қазақстанның Астық одағы сақтау, өткізу және логистиканы дамытуды президенттік Жолдауда белгіленген маңызды бағыттардың қатарына қосты.

Қазақстандық аграрийлер үшін не өзгереді

Тапсырманы іске асыру фермерлер үшін, әсіресе өсімдік шаруашылығы дамыған және тез бұзылатын өнім көлемі едәуір өңірлерде қосымша мүмкіндіктер тудыруы мүмкін.

Ықтимал артықшылықтарға сақтау кезіндегі шығындарды азайту, тауарларды жеткізуді жеңілдету және көтерме сатып алушыларға қолжетімділікті кеңейту жатады.

Шағын шаруашылықтар үшін ортақ инфрақұрылымды экономикалық тұрғыдан қолайлы шарттармен пайдалану мүмкіндігі ерекше маңызды болады.

Келесі кезең тапсырманы іске асырудың нақты тетіктерін әзірлеу болуы тиіс, оның ішінде өңірлердің жаңа қуаттарға қажеттілігін және қаржыландыру көздерін айқындау бар.

Агрологистикалық орталықтарды дамыту Қазақстанның АӨК-ін жаңғыртудың маңызды бөлігіне айналуы мүмкін. Негізгі міндет фермерлерге өнімді тек өсіруге ғана емес, оны ішкі және сыртқы нарықтарда тиімді сақтауға, тасымалдауға және сатуға мүмкіндік беретін жүйе құру болады.