Қазақстанда Балқаш, Алакөл және Жетісу су айдындарына жыл сайын 11 млн-ға дейін шабақ жіберу жоспарланып отыр

Жетісу облысында «Жетісу балық» балық өсіру шаруашылығы балық отырғызу материалы өндірісін ұлғайтып, табиғи су айдындарына жыл сайын 11 миллионға дейін шабақ жіберуді көздеп отыр. Бұл көлемнің 10 миллионға дейінін Балқаш және Алакөл көлдеріне, тағы 1 миллионға дейінін өңірдің жергілікті су айдындарына бағыттау жоспарлануда. Балықтандыруды кәсіпорынның өз қаражаты есебінен жүргізу көзделіп отыр.

Бұл туралы 2026 жылғы 4 қарашада Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлігі хабарлады. Шабақтардың жергілікті өндірісін дамыту балық өсіру шаруашылықтарының басқа облыстардан жеткізілімдерге тәуелділігін азайтуға және балық қорларын қалпына келтіру үшін қосымша мүмкіндіктер жасауға мүмкіндік береді.

Жетісуда шабақ өндірісі кеңейтіледі

«Жетісу балық» балық өсіру шаруашылығы кейіннен басқа кәсіпорындарға сатуға немесе су айдындарын балықтандыруға пайдалануға болатын балық шабақтарын өсірумен айналысады.

Шаруашылық жұмысының негізгі бағыты — бахтах өсіру.

Кәсіпорында уылдырықты инкубациялау және шабақ өсіру үшін қажетті жағдайлар сақталатын арнайы бассейндер жабдықталған.

Тұрақты жағдайды қамтамасыз ету үшін өз ұңғымасынан алынатын су пайдаланылады.

Судың температурасы 7-11 °C аралығында сақталады, бұл бахтах өсірудің қолданылатын технологиясы талаптарына сәйкес келеді.

Алдағы уақытта кәсіпорын өндірістік қуаттарды едәуір кеңейтіп, өсірілетін балық түрлерінің ассортиментін ұлғайтуды көздеп отыр.

Бахтах шабақтары қалай өсіріледі

Өндірістік процесс уылдырықты инкубациялаудан басталады.

Ауыл шаруашылығы министрлігінің ақпараты бойынша, кәсіпорындағы инкубациялық кезең шамамен 25 күнге созылады.

Шабақтар пайда болғаннан кейін оларды әрі қарай өсіру үшін тағы шамамен 25 күн қажет.

Осылайша, өндірістік циклдің жекелеген кезеңдері жалпы алғанда шамамен 50 күнді құрайды.

Шабақтар шамамен 10 грамм салмаққа жеткенде, олар өсіру жағдайларына сәйкес сатуға немесе су айдындарына жіберуге дайын болады.

Бүкіл кезең бойы мамандар судың сапасын, температурасын, шабақтардың жай-күйін және азықтандыру жағдайларын бақылауы тиіс.

Су ортасының тұрақты параметрлері балық дамуының ерте кезеңдерінде ерекше маңызды.

Бұл ретте өсіру ұзақтығы балық түріне және технологиялық жағдайларға байланысты әртүрлі болуы мүмкін.

Шаруашылық балықтың бес түрін өсіруді жоспарлап отыр

Қазір кәсіпорын негізінен бахтахқа маманданған.

Алдағы уақытта қосымша түрлерді өсіруді игеру жоспарлануда:

• Тұқы.

• Сазан.

• Ақ амур.

• Дөңмаңдай.

Бұл түрлер қолайлы тұщы су жағдайында өсіруге болатындықтан, балық өсіру шаруашылықтары үшін қызығушылық тудырады.

Ассортиментті кеңейту кәсіпорынға аквакультураның әртүрлі бағыттарын балық отырғызу материалымен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Алайда табиғи су айдынын балықтандыру үшін түрді таңдау оның экологиялық ерекшеліктерін және заңнама талаптарын ескеруі тиіс.

10 млн-ға дейін шабақ Балқаш пен Алакөлге жіберіледі

Жобаның басты мақсаттарының бірі — табиғи су айдындарын балықтандыру көлемін ұлғайту.

Кәсіпорын жоспарлары бойынша жыл сайын мыналарды жіберу көзделіп отыр:

• Балқаш және Алакөл көлдеріне 10 миллионға дейін шабақ.

• Жетісу облысының жергілікті су айдындарына 1 миллионға дейін шабақ.

Жалпы әлеуетті көлем жылына 11 миллионға дейін шабақты құрайды.

Өткен жылы шаруашылық жергілікті су айдындарына әртүрлі балық түрлерінің 70 мың шабағын жіберген.

Осылайша, жарияланған бағдарлама балық ресурстарын молайту ауқымын айтарлықтай ұлғайтуды көздейді.

Бұл ретте 11 миллион көрсеткіші жоспарлы болып табылады. Бұл мұндай көлем 2026 жылы өсірілді немесе жіберілді дегенді білдірмейді.

Балқаш пен Алакөл үшін балықтандыру неліктен маңызды

Балқаш және Алакөл көлдері Қазақстанның балық шаруашылығы үшін үлкен маңызға ие.

Балық қорларын толықтыру су биоресурстарын тұрақты пайдалануды қолдау үшін қажет.

Балықтандыру жекелеген балық түрлерінің популяцияларын толықтыру мақсатында өсірілген шабақтарды табиғи ортаға жіберуді көздейді.

Мұндай іс-шаралар балық шаруашылығы бағдарламалары және балық ресурстарын пайдаланушылардың міндеттемелері аясында жүргізілуі мүмкін.

Бұл ретте балықтандырудың тиімділігі тек жіберілген шабақ санына ғана байланысты емес.

Су айдынының жағдайы, қолайлы қоректік базаның болуы, судың сапасы, шабақтардың бейімделуі және табиғи мекендеу орындарының сақталуы маңызды.

Сондықтан балықтандыру көлемін ұлғайту балық ресурстарының жай-күйін бақылаумен және экологиялық талаптарды сақтаумен қатар жүруі тиіс.

Өз өндірісі шығындарды азайтуға мүмкіндік береді

Шабақ өндірісін тікелей Жетісу облысында дамыту жергілікті балық пайдаланушылар үшін экономикалық маңызға ие.

Қазір қажетті балық отырғызу материалы өңірде әрдайым жеткілікті мөлшерде қолжетімді бола бермейді.

Сондықтан оны Қазақстанның басқа облыстарынан жеткізуге тура келеді.

Тірі балықты тасымалдау арнайы жабдықты және қажетті тасымалдау жағдайларын сақтауды талап етеді.

Бұл шығындарды арттырып, балықтандыруды ұйымдастыруды күрделендіреді.

Жергілікті өндірістік базаны құру Балқаш-Алакөл бассейнінің балық өсіру шаруашылықтары үшін көлік шығындарын азайтып, шабақтардың қолжетімділігін арттыруға мүмкіндік беруі мүмкін.

Сонымен қатар тасымалдау қашықтығын қысқарту балықты тасымалдаудың қажетті жағдайларын сақтауды жеңілдетуі мүмкін.

Жетісуда балық азығы зауытын салу жоспарлануда

«Жетісу балық» дамуының тағы бір бағыты балық азығын өз өндірісінде шығару болады.

Кәсіпорын шаруашылықтың қажеттіліктерін қамтамасыз ете алатын мамандандырылған зауыт салуды қарастырып отыр.

Өзінің азық базасы дайын өнімді, соның ішінде импорттық өнімді сатып алуға тәуелділікті азайтуға мүмкіндік береді.

Балық өсіру кәсіпорындары үшін азықтандыру құны өндірістік шығындардың негізгі факторларының бірі болып табылады.

Сондықтан азық өндірісін дамыту шығындарды неғұрлым тиімді жоспарлауға ықпал етуі мүмкін.

Перспективада кәсіпорын аквакультура саласында толық өндірістік цикл қалыптастыруды көздеп отыр.

Алайда азық зауытын салу мерзімдері, жобалық қуаты және болжамды инвестиция көлемі әзірге жарияланған жоқ.

Балық өсіру шаруашылығы жеңілдетілген несие алды

Кәсіпорынның дамуына мемлекеттік қолдау ықпал етеді.

Ауыл шаруашылығы министрлігінің деректері бойынша, шаруашылыққа 75 миллион теңге көлемінде жеңілдетілген несие берілген.

Қаржыландыру балық уылдырығын, қажетті жабдықты сатып алуға және өндірістік технологияларды дамытуға бағытталған.

Мұндай инвестициялар өндірістік базаны кеңейтуге және балық отырғызу материалын шығаруды ұлғайту үшін жағдай жасауға мүмкіндік береді.

Аквакультураны мемлекеттік қолдау отандық балық өсіру шаруашылықтарын дамытуға, балық өндірісін ұлғайтуға және саланың өндірістік инфрақұрылымын нығайтуға бағытталған.

Қазақстанда балық өсірудің қандай перспективалары бар

Шабақ шығаруды ұлғайту елдің балық шаруашылығын дамытудың маңызды бағытына айналуы мүмкін.

Балық отырғызу материалының жергілікті өндірісі табиғи және жасанды су айдындарында жұмыс істейтін кәсіпорындардың қажеттіліктерін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Балықты көбейту және өсірумен айналысатын шаруашылықтар үшін сапалы шабақтардың қолжетімділігі, заманауи технологиялар және тұрақты азық базасы үлкен маңызға ие.

Перспективада мұндай кәсіпорындардың дамуы аквакультураны кеңейтуге, жұмыс орындарын құруға және отандық балық өнімдері көлемін ұлғайтуға ықпал етуі мүмкін.

Сонымен бірге ауқымды балықтандыру бағдарламаларының тиімділігін тек жіберілген шабақ саны бойынша емес, балық қорларының нақты қалпына келуі бойынша бағалау қажет.

«Жетісу балық» шаруашылығының жыл сайын 11 миллионға дейін шабақ жіберу жоспарлары Балқаш, Алакөл және Жетісу облысының балық шаруашылығын дамыту үшін қосымша мүмкіндіктер ашады. Шабақ өндірісін кеңейту, азық зауытын салу және мемлекеттік қолдау жергілікті аквакультураның дамуына және өңірдің балық ресурстарын толықтыруға ықпал етуі мүмкін.