Қазақстанда ветеринария саласын жаңғырту туралы заң жобасы бірінші оқылымда мақұлданды

Қазақстанда ветеринариялық жүйені ауқымды жаңарту жоспарланып отыр. 2026 жылғы 4 қарашада Құрылтай депутаттары ауыл шаруашылығы жануарларының саулығын бақылауды күшейтуді, ветеринариялық есепті цифрландыруды, мамандардың әлеуметтік қорғалуын арттыруды және жануарлардан алынатын өнімдердің қауіпсіздігіне қойылатын талаптарды қатаңдатуды көздейтін заң жобасын бірінші оқылымда мақұлдады.

Түзетулер ветеринариялық қызметтерге, мал шаруашылықтарына, мал сою кәсіпорындарына және ет пен жануарлардан алынатын басқа да өнімдерді өткізетін ұйымдарға қатысты болады.

Қазақстан ветеринариялық жүйе реформасын әзірлеп жатыр

Құрылтай отырысында «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне ветеринария мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы қаралды.

Құжат депутаттардың бастамасымен әзірленіп, қолданыстағы заңнаманы жетілдіруге бағытталған.

Негізгі ережелерді Аграрлық мәселелер, экология және табиғи ресурстар комитетінің төрағасы Серік Егізбаев таныстырды.

Реформа бес негізгі бағытты көздейді: ветеринария мамандарының мәртебесін арттыру, мемлекеттік органдардың өкілеттіктерін ажырату, ветеринариялық препараттарды бақылауды күшейту, саланы цифрландыру және ветеринариялық-санитариялық қадағалауды жетілдіру.

Талқылау қорытындысы бойынша депутаттар заң жобасын бірінші оқылымда қолдады.

Бұл ретте ұсынылған нормалар әзірге күшіне енген жоқ және одан әрі қарау барысында өзгертілуі мүмкін.

Ветеринарларға қосымша төлемдер мен әлеуметтік кепілдіктер ұсынылды

Заң жобасының негізгі бағыттарының бірі ветеринар мамандығының тартымдылығын арттыру болды.

Білікті кадрлармен қамтамасыз ету мәселелері сақталып отырған ауылдық жерлерде жұмыс істейтін мамандарға ерекше назар аударылады.

Заң жобасы мынадай қолдау шараларын көздейді:

• Кемінде екі лауазымдық айлықақы мөлшерінде сауықтыруға арналған жәрдемақысы бар жыл сайынғы ақылы еңбек демалысы.

• Ветеринария ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесі үшін 17 АЕК мөлшерінде ай сайынғы қосымша ақы.

• Ветеринария ғылымдарының докторы дәрежесі үшін 34 АЕК мөлшерінде ай сайынғы қосымша ақы.

• Мамандарды арнайы киіммен қамтамасыз ету.

• Мамандардың кәсіби құқықтары мен мүдделерін қорғау үшін ветеринариялық палата құру.

Ғылыми дәреже үшін қосымша ақыны негізгі жұмыс орны бойынша беру көзделеді.

Әзірлеушілердің бағалауынша, әлеуметтік қорғалу деңгейін арттыру жас мамандарды тартуға және ветеринария саласындағы кадр тапшылығын қысқартуға көмектесуі тиіс.

Қазақстанда ветеринарияның бірыңғай цифрлық жүйесі құрылады

Реформаның едәуір бөлігі цифрлық технологияларды енгізуге арналған.

Ауыл шаруашылығы жануарлары, ветеринариялық ұйымдар және жүргізілетін іс-шаралар туралы мәліметтерді біріктіретін жүйе құру ұсынылады.

Цифрлық жүйеде мыналарды есепке алу жоспарланып отыр:

• Ветеринариялық қызмет субъектілері мен объектілері туралы мәліметтер.

• Профилактикалық және ветеринариялық іс-шараларды жүргізу.

• Мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық бақылау туралы ақпарат.

• Жануарлар мен бақылаудағы өнімдердің қозғалысын қадағалау үшін қажетті деректер.

Ақпаратты орталықтандыру ветеринариялық қызметтер, мемлекеттік органдар және ауыл шаруашылығы өндірушілері арасындағы өзара іс-қимылды жеңілдетуі мүмкін.

Мал шаруашылықтары үшін мал басын есепке алудың дәлдігін арттыру және ветеринариялық іс-шаралар туралы мәліметтердің қолжетімді болуы әсіресе маңызды.

Болашақта цифрландыру эпизоотиялық тәуекелдерді тезірек анықтауға да ықпал етуі мүмкін.

Алайда жарияланған хабарламада жүйені іске қосудың нақты мерзімдері мен оның техникалық архитектурасы ашылмаған.

Ветеринариялық препараттарды бақылау күшейтіледі

Заң жобасымен мамандандырылған фармацевтикалық инспекция құру ұсынылады.

Жаңа орган Еуразиялық экономикалық одақ талаптарына сәйкес ветеринариялық препараттардың айналымын бақылауды жүзеге асырады.

Оның өкілеттіктеріне фармакологиялық қадағалау және ветеринариялық препараттар өндірісінің сәйкестік сертификаттарын беру енгізілуі жоспарлануда.

Мұндай тетік жануарлар ауруларын емдеу және алдын алу кезінде қолданылатын дәрілік заттардың сапасы мен қауіпсіздігін арттыруға бағытталған.

Фермерлік шаруашылықтар үшін бұл әсіресе маңызды, өйткені ветеринариялық препараттарды қолдану мал басының саулығымен де, жануарлардан алынатын өнімдердің қауіпсіздігімен де байланысты.

Ұйымдастырылған шаруашылықтарда ветеринар маман қажет болады

Жекелеген өзгерістер ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының жауапкершілігіне қатысты.

Заң жобасы ұйымдастырылған шаруашылық штатында ветеринар дәрігердің міндетті түрде болуын немесе мұндай маманды тартуды көздейді.

Бұл талап жануарларға кәсіби ветеринариялық қызмет көрсетудің қолжетімділігін арттыруға бағытталған.

Білікті маманның болуы профилактикалық іс-шараларды ұйымдастыруға, мал басының жағдайын бақылауға және ауру белгілеріне уақтылы ден қоюға мүмкіндік береді.

Алайда жаңа норма тұрақты ветеринариялық сүйемелдеуі жоқ шаруашылықтардан қосымша шығындарды талап етуі мүмкін.

Талапты қолданудың нақты шарттары заңның түпкілікті редакциясымен айқындалуы тиіс.

Мал сою және ет саудасы қағидалары қатаңдатылуы мүмкін

Түзетулердің маңызды бөлігі жануарлардан алынатын өнімдерді өндіру мен өткізуге қатысты.

Депутаттар ауыл шаруашылығы жануарларын союға рұқсат етілген орындар тізбесінен сою алаңдарын алып тастауды ұсынып отыр.

Еті қоғамдық тамақтандыруға арналған жануарларды сою арнайы объектілерде жүзеге асырылуы тиіс екені көзделеді.

Сонымен қатар қоғамдық тамақтандыру орындарында ветеринариялық-санитариялық сараптамадан және сою алдындағы тексеруден өтпеген өнімдер мен шикізатты пайдалануды шектеу ұсынылады.

Сонымен бір мезгілде ауыл шаруашылығы жануарлары, ет және жануарлардан алынатын басқа да өнімдер өткізілетін сауда объектілерінде мемлекеттік бақылауды күшейту жоспарланып отыр.

Өзгерістер азық-түлік өнімдерінің қауіпсіздігін арттыруға және аурулардың таралу қаупін төмендетуге бағытталған.

Сала кәсіпорындары үшін мұндай нормалар жекелеген өндірістік процестерді және ветеринариялық құжаттарды ресімдеу тәртібін қайта қарау қажеттігін білдіруі мүмкін.

Жануарларды есепке алу және сәйкестендіру бақылауы күшейтіледі

Заң жобасы ауыл шаруашылығы малының сәйкестендірілуі мен есепке алынуына қойылатын талаптарды арттыруды көздейді.

Жануарларды сәйкестендіру олардың шығу тегін, қозғалысын және ветеринариялық тарихын қадағалауды қамтамасыз ету үшін қажет.

Мұндай ақпарат жұқпалы аурулардың таралуын бақылауға көмектеседі және мал шаруашылығы өнімдері айналымының ашықтығын арттырады.

Тірі мал саудасына, ет жеткізуге және экспорттық операцияларға қатысатын шаруашылықтар үшін дәл есеп әсіресе маңызды.

Қадағаланымдылықты күшейту фермерлер, ветеринариялық қызметтер және қайта өңдеу кәсіпорындары арасындағы өзара іс-қимылды да жеңілдетуі мүмкін.

Қазақстандық фермерлер үшін не өзгереді

Заң түпкілікті қабылданған жағдайда ауыл шаруашылығы өндірушілеріне жануарларды ветеринариялық сүйемелдеуге қойылатын жаңа талаптарды ескеру қажет болады.

Ең елеулі өзгерістер ұйымдастырылған мал шаруашылықтарына, мал сою кәсіпорындарына және жануарлардан алынатын өнімдер саудасына қатысушыларға қатысты болуы мүмкін.

Фермерлер үшін ветеринар маманның болуы, жануарларды сәйкестендіру талаптарын сақтау және профилактикалық іс-шараларды уақтылы жүргізу мәселелері маңызды болады.

Саланы цифрландыру қағаз құжат айналымын қысқартып, ветеринариялық ақпаратпен жұмыс істеуді жеңілдетуі ықтимал.

Сонымен бірге практикалық әсер цифрлық сервистердің қолжетімділігіне, мамандарды даярлауға және жаңа талаптарды сақтаудың құнына байланысты болады.

Жаңа қағидалар қашан күшіне енеді

2026 жылғы 4 қарашада заң жобасы тек бірінші оқылымда мақұлданды.

Келесі кезеңде депутаттар түскен ескертулер мен ұсыныстарды ескере отырып, түзетулер бойынша жұмысты жалғастырады.

Құжаттың түпкілікті редакциясы бастапқы ұсынылған жобадан өзгеше болуы мүмкін.

Сондықтан төлемдер, цифрлық есеп, ветеринариялық палата және шаруашылықтарға қойылатын жаңа талаптар туралы ережелерді әзірге ұсынылып отырған өзгерістер ретінде қарастырған жөн.

Қазақстанның ветеринария саласын жаңғырту биологиялық қауіпсіздікті күшейтуге, ветеринариялық қызметтердің сапасын арттыруға және мал шаруашылығын цифрлық бақылауды дамытуға бағытталған. Алайда жаңа нормалар қолданысқа енуі үшін заң жобасы әлі де одан әрі заңнамалық рәсімдерден өтуі керек.