Қазақстанның өңделген ауыл шаруашылығы өнімдері экспорты 35,1%-ға өсіп, $3,04 млрд-қа жетті

Қазақстан өңделген ауыл шаруашылығы өнімдері экспортын 35,1%-ға, 3,04 млрд долларға дейін ұлғайтты. Қосылған құны бар өнім жеткізілімдерінің өсуі отандық тамақ өнеркәсібінің дамуын және қазақстандық өндірушілердің шетелдік нарықтардағы мүмкіндіктерінің кеңеюін көрсетеді.

Қазақстан дайын агроөнім экспортын арттырып жатыр

Ауыл шаруашылығы шикізатын өңдеуді дамыту Қазақстанның агроөнеркәсіптік кешенінің басым бағыттарының бірі болып табылады.

Өңделген өнім экспортының 35,1%-ға ұлғаюы қарастырылып отырған кезеңде шетелдік жеткізілімдердің ақшалай көлемі өскенін көрсетеді.

Экспорттың жалпы құны 3,04 млрд долларға жетті.

Көрсеткіштерді бірдей жағдайларда салыстырғанда, алдыңғы кезеңдегі мән шамамен 2,25 млрд долларды құраған. Осылайша, ақшалай мәндегі өсім шамамен 790 млн долларға бағаланады.

Сонымен бірге экспорттық түсімнің ұлғаюы жеткізілімдердің нақты көлемінің дәл сондай өсуін міндетті түрде білдірмейді. Экспорт құнына әлемдік бағалар, өнім ассортименті және сауда құрылымының өзгеруі әсер етуі мүмкін.

Өңдеу аграрлық экономика үшін неге маңызды

Өңделген өнім экспорты Қазақстанға өсірілген ауыл шаруашылығы шикізатынан қосымша құн алуға мүмкіндік береді.

Тек астықты, майлы дақылдарды және басқа да шикізат түрлерін өткізудің орнына кәсіпорындар ұн, өсімдік майлары, тағамдық ингредиенттер және дайын өнімдер өндіре алады.

Өңдеу жабдыққа, қаптама материалдарына, көлік қызметтеріне және білікті мамандарға сұраныс қалыптастырады.

Бұған қоса, өңдеу өнеркәсібінің дамуы фермерлік шаруашылықтар үшін өткізу мүмкіндіктерін кеңейтеді.

Ауыл шаруашылығы өндірушілері өнімді өткізудің қосымша арналарына ие болады, ал өңдеуші кәсіпорындар неғұрлым тұрақты өндірістік тізбектер қалыптастыру мүмкіндігін алады.

Қандай бағыттардың өсу әлеуеті бар

Қазақстанда ауыл шаруашылығы шикізатын өңдеудің түрлі бағыттары дамып келеді.

Дәстүрлі сегменттердің бірі астық өңдеу болып қала береді. Кәсіпорындар бидай ұнын, жарма, құрамажем және басқа да өнімдер өндіреді.

Май-тоң май саласында күнбағыс, зығыр, рапс және басқа да майлы дақылдар өңделеді.

Ет және сүт өнімдерін өндіру, көкөністерді өңдеу және тағамдық ингредиенттер шығару да перспективалы бағыттарға жатады.

Сонымен бірге егжей-тегжейлі тауарлық статистикасыз аталған санаттардың барлығы экспорттың тіркелген өсіміне бірдей үлес қосты деп айтуға болмайды.

Шетелдік нарықтар сапаға талап қояды

Халықаралық нарықтарға шығу үшін кәсіпорындар межелі елдердің талаптарын сақтауы қажет.

Өнім түріне байланысты ветеринариялық, фитосанитариялық, санитариялық және техникалық нормалар қолданылуы мүмкін.

Азық-түлік өнімдерінің қауіпсіздігі, шикізаттың шығу тегін қадағалау мүмкіндігі, таңбалау және қаптаманың импорттаушылар талаптарына сәйкестігі ерекше маңызға ие.

Кейбір өнім түрлері үшін қосымша рұқсат құжаттары және белгіленген стандарттарға сәйкестікті растау қажет.

Заманауи өндірістік қуаттар мен сапаны бақылау жүйелерінің болуы қазақстандық кәсіпорындарға жеткізілім географиясын кеңейтуге көмектеседі.

Логистика бәсекеге қабілеттіліктің маңызды факторы болып қала береді

Тасымалдау құны өңделген ауыл шаруашылығы өнімдері экспортының экономикасына айтарлықтай әсер етеді.

Кәсіпорындар үшін теміржол бағыттарының, автомобиль тасымалдарының және халықаралық көлік дәліздерінің қолжетімділігі маңызды.

Өнімдердің жекелеген санаттары сақтау мен жеткізудің арнайы жағдайларын талап етеді.

Мысалы, ет және сүт өнімдері салқындату тізбегін сақтауды қажет етуі мүмкін, ал астық өнімдері мен өсімдік майлары үшін ылғалдан қорғау және қолайлы тасымалдау жағдайлары маңызды.

Логистикалық шығындарды азайту өндірушілерге шетелдік нарықтарда тиімдірек бәсекелесуге мүмкіндік береді.

Өңдеуді дамыту фермерлер үшін мүмкіндіктер жасайды

Өңделген өнімнің экспорттық жеткізілімдерінің ұлғаюы зауыттарға шикізат жеткізетін ауыл шаруашылығы қожалықтарының дамуына ықпал етуі мүмкін.

Фермерлер үшін тұрақты сұраныс, сапаға түсінікті талаптар және өңдеушілермен ұзақ мерзімді қатынастар маңызды.

Өндірістік қуаттар кеңейген кезде шикізатты уақтылы жеткізудің, оны сұрыптаудың және дұрыс сақтаудың маңызы артады.

Агрологистикамен, қаптама өндірісімен, жабдыққа қызмет көрсетумен және өңдеу технологияларын енгізумен айналысатын кәсіпорындар үшін қосымша мүмкіндіктер пайда болады.

Агроөнеркәсіптік экспорттың перспективалары

Қосылған құны бар өнім экспортының әрі қарай дамуы өндірістерді жаңғыртуға, шикізаттың қолжетімділігіне, өнім сапасына және халықаралық сауда жағдайларына байланысты.

Саланың тұрақты өсуі үшін экспорттың ақшалай көрсеткіштерін ұлғайтып қана қоймай, өнім ассортиментін кеңейту, өңдеу тереңдігін арттыру және жаңа нарықтарды игеру маңызды.

Ауыл шаруашылығы өндірушілері мен өңдеуші кәсіпорындардың өзара іс-қимылы тұрақты жеткізу тізбектерін қалыптастыруға мүмкіндік беретін жеке маңызға ие.

Қазақстанның өңделген ауыл шаруашылығы өнімдері экспортының 35,1%-ға, 3,04 млрд долларға дейін өсуі қосылған құны бар өнімнің сыртқы сатылымдарының кеңейгенін көрсетеді. Кейінгі нәтижелер өңдеу өнеркәсібінің, логистиканың және отандық өндірушілердің бәсекеге қабілеттілігінің дамуына байланысты болады.