Жаңалықтар
Түркістан облысы аграрлық өндірісті кеңейтуде - мақтадан банан өсіретін өнеркәсіптік жылыжайларға дейін
2026 ж. 17 қараша · 12 қаралым

Түркістан облысы дәстүрлі мақта шаруашылығын, мал шаруашылығын және заманауи жылыжай технологияларын біріктіре отырып, ауыл шаруашылығындағы ірі инвестициялық жобаларды дамытып жатыр. Өңірде 200 млрд теңгеден астам шетелдік инвестициясы бар мақта-тоқыма кластері құрылып, қызанақ пен лимон өндірісі кеңейіп келеді, ал мамандандырылған жылыжай кешені жылына 1 мың тоннаға дейін банан өсіруде.
Өңірдің агроөнеркәсіптік кешенін дамыту туралы 2026 жылғы 16 қарашада Қазақстанның Ауыл шаруашылығы министрлігі хабарлады. БАҚ өкілдері ведомство ұйымдастырған баспасөз туры барысында жұмыс істеп тұрған кәсіпорындармен және салынып жатқан нысандармен танысты.
Мақта кластері 200 млрд теңгеден астам инвестиция тартады
Түркістан облысындағы ең ірі жобалардың бірі мақтаны қайта өңдеудің толық өндірістік циклін құру болды.
Жоба қытайлық Xinjiang Lihua (Group) Co., Ltd. компаниясымен бірлесіп іске асырылып жатыр және 52 мың гектар суармалы жерді қамтиды.
Жоспарланған шетелдік инвестициялардың жалпы көлемі 200 млрд теңгеден асады.
Негізгі міндет - мақта шикізатын өсіру мен сатудан дайын өнімді тікелей Қазақстанда өндіруге көшу.
Өндірістік тізбек мақта өсіруді, бастапқы өңдеуді, иірімжіп, мата және дайын тоқыма бұйымдарын өндіруді біріктіруі тиіс.
Мұндай тәсіл ауыл шаруашылығы өнімінің қосылған құнын арттыруға және отандық жеңіл өнеркәсіптің мүмкіндіктерін кеңейтуге мүмкіндік береді.
Бұл ретте жоба кезең-кезеңімен іске асырылып жатқандықтан, мәлімделген инвестициялар мен өндірістік қуаттар бүгінгі күні толық игерілді деп есептеуге болмайды.
86,2 млрд теңгелік тоқыма кәсіпорны өндірісті кеңейтуде
Мақта кластерінің маңызды бөлігі - «Түркістан тоқыма» ЖШС кәсіпорны.
Жобаның құны 86,2 млрд теңгені құрайды.
Өндірістің бірінші кезегі 2025 жылы пайдалануға берілді. Тағы үш кезеңді 2026 жылғы желтоқсанға дейін аяқтау жоспарланып отыр.
Толық жобалық қуатына шыққаннан кейін кәсіпорын жыл сайын мыналарды шығара алады:
11,4 мың тонна иірімжіп.
47,3 млн шаршы метр мата.
2 млн төсек-орын жиынтығы.
4 млн көрпе.
Мұндай кешеннің құрылуы мақта шикізатын ел ішінде қайта өңдеуге және ішкі нарық пен экспортқа арналған өнім шығаруға мүмкіндік береді.
Материалдар өндірісін, жабдыққа қызмет көрсетуді және дайын бұйымдарды тасымалдауды қоса алғанда, ілеспе бағыттарды дамыту да қосымша маңызға ие.
Түркістан облысында жылына мың тоннаға дейін банан өсіріледі
Өңір ауыл шаруашылығының ерекше бағыттарының бірі бананды өнеркәсіптік өсіру болды.
Жобаны Gen Group Kazakhstan компаниясы іске асырып жатыр.
Кешеннің өндірістік қуаты жылына шамамен 1 мың тонна бананды құрайды.
Жоғары технологиялық жылыжай 23 гектар аумақта шамамен 5-5,3 гектар жерді алып жатыр.
Кешеннің құрылысы 2023 жылы аяқталды, ал алғашқы өнім отырғызудан кейін тоғыз ай өткен соң алынды.
Өсіру үшін бейімделген түріктің «Анамус» сұрпы пайдаланылады.
Жылыжай ішінде банан өсетін табиғи микроклиматқа жақын жағдай сақталады.
Бұл Қазақстанның оңтүстігіндегі климаттық жағдайда жылу сүйгіш дақылды өсіруге мүмкіндік береді.
Жиналғаннан кейін жемістер жуу, сұрыптау, салқындату және өткізуге дайындау кезеңдерінен өтеді.
Ауыл шаруашылығы министрлігінің ақпараты бойынша, өндірілген бананның барлық көлемі Қазақстанның ішкі нарығына жіберіледі.
Қызанақ өндірісін 240 мың тоннаға дейін ұлғайту жоспарланып отыр
Өнеркәсіптік жылыжай көкөніс шаруашылығы да айтарлықтай дамып келеді.
Келес ауданында ресейлік «ЭКО-культура» агрохолдингімен бірлесіп Ecoculture-Eurasia жобасы іске асырылып жатыр.
Инвестиция көлемі 42 млрд теңгені құрайды.
2025 жылы кәсіпорын 6,25 гектар аумақта 2 мың тонна қызанақ жинады.
2026 жылдың күзінде қосымша 37,5 гектар жылыжай пайдалануға берілді.
Нәтижесінде бірінші кезеңнің жалпы алаңы 50 гектардан асты, ал мәлімделген өндірістік қуат жылына 27 мың тонна қызанаққа жетті.
Кешен Нидерландтан әкелінген автоматтандырылған жабдықты пайдаланады, ол температуралық режимді, суаруды, жарықтандыруды және өсімдіктердің қоректенуін бақылауға мүмкіндік береді.
Алдағы уақытта жылыжайлар алаңын 500 гектарға дейін ұлғайту жоспарланып отыр.
2030 жылға қарай кәсіпорын жыл сайын 240 мың тоннаға дейін өнім өндіруді және мыңнан астам жұмыс орнын құруды көздейді.
Бұл көрсеткіштер нақты қол жеткізілген өндіріс көлемі емес, мақсатты көрсеткіштер болып табылады.
Сарыағаш ауданында лимон өсіру дамытылуда
Банан мен қызанақтан бөлек, Түркістан облысының фермерлері цитрус дақылдарын өнеркәсіптік өсіруді игеріп жатыр.
Сарыағаш ауданында «Жабай ата» шаруа қожалығы жұмыс істейді.
Үш жыл бұрын мұнда топырақ пен өсіру жағдайын алдын ала дайындап, лимон ағаштарын отырғыза бастады.
Бүгінде 12 гектар аумақта шамамен 9,6 мың лимон ағашы өсіп тұр.
Болашақта шаруашылық бір гектардан жыл сайын 40-тан 50 тоннаға дейін лимон алуды жоспарлап отыр.
Бұл мәлімделген өнімділікке қол жеткізілген жағдайда қолда бар аумақта 480-нен 600 тоннаға дейін ықтимал өнімді білдіреді.
Алайда мұндай көлемдер әзірге жоспарлы көрсеткіштер болып қала береді.
Лимоннан бөлек, шаруашылық 16 гектар аумақта болгар бұрышын өсіреді.
Өнімнің негізгі бөлігі жергілікті нарықта өткізіледі, қалған көлемі Шымкент, Алматы және Астанаға жіберіледі.
Өңірде су үнемдеу технологиялары дамытылуда
Жылыжай шаруашылығын кеңейту және ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіру су ресурстарын тиімді пайдалануды талап етеді.
Түркістан облысы үшін бұл мәселе суармалы егіншіліктің елеулі рөліне байланысты әсіресе өзекті.
Сауран ауданында тамшылатып суару жүйелерін өндіруге маманданған «Тұран су» кәсіпорны жұмыс істейді.
Мұндай технологиялар суды тікелей өсімдіктердің тамыр жүйесі аймағына жеткізуге мүмкіндік береді.
Дұрыс жобалау және пайдалану кезінде тамшылатып суару су шығынын азайтып, суаруды басқаруды жақсарта алады.
Заманауи жабдықты су тұтынуды нақты жоспарлаумен және топырақ жағдайын бақылаумен ұштастыру әсіресе маңызды.
Суару жүйелерінің жергілікті өндірісін дамыту қазақстандық фермерлер үшін мұндай шешімдердің қолжетімділігін әлеуетті түрде арттырады.
Арыста 8,4 млрд теңгелік мал шаруашылығы жобасы іске асырылуда
Ірі инвестициялар мал шаруашылығы саласына да бағытталуда.
Арыс қаласында Turkestan Agro.kz компаниясы құны 8,4 млрд теңге болатын жобаны іске асырып жатыр.
Бірінші кезеңде бордақылау алаңын салуға 2,9 млрд теңге бағытталды.
Тағы 1,5 млрд теңге жеңілдетілген қаржыландыру құралдарын пайдалана отырып, жаңбырлатып суару жүйелерін енгізуге бөлінді.
Кәсіпорында сағатына 20 тонна түйіршіктелген жем өндіретін құрама жем зауыты іске қосылды.
Алдағы уақытта жыл сайын 1 млн тоннаға дейін жем шығаруға есептелген кәсіпорын салу жоспарланып отыр.
Сонымен қатар ет өңдеу кешенінің құрылысы жүргізіліп жатыр.
Оның жобалық қуаты бір ауысымда 1 500 бас ірі қара және 5 000 бас ұсақ малға дейін болады.
Бұл көрсеткіштер пайдалануға берілгеннен кейінгі болашақ кешеннің мүмкіндіктерін көрсетеді.
Сауран ауданында мал шаруашылығы кластері құрылуда
Тағы бір жоба Сауран ауданында дамып жатыр.
«Түркістан ет өнімдері» компаниясы мал шаруашылығы нысандары мен ілеспе инфрақұрылымды бір аумақта орналастыруды көздейтін «Малшылар ауылы» бастамасын іске асырып жатыр.
Қазір бордақылау алаңының, сою пунктінің және әкімшілік ғимараттың құрылысы жүргізілуде.
Әкімшілік нысанның дайындығы шамамен 80% құрайды.
Сонымен қатар Mutalib Agro кооперативі тағы 30 шағын бордақылау алаңын салып жатыр.
Нысандарды бір аумақта біріктіру ветеринариялық бақылауды ұйымдастыруды және ортақ инфрақұрылымды пайдалануды жеңілдетуі мүмкін.
Сонымен қатар мұндай модель жекелеген өндірістік шығындарды әлеуетті түрде қысқартуға мүмкіндік береді.
Ет өңдеу комбинаты 60-тан астам өнім түрін шығарады
Қазығұрт ауданында NARLEN брендімен ет өнімдерін шығаратын «Қарқын-2030» кәсіпорны жұмыс істейді.
Комбинат 2009 жылдан бері жұмыс істеп келеді және 850-ден астам адамды жұмыспен қамтып отыр.
Кәсіпорын шұжық өнімдері мен ет деликатестерінің 60-тан астам түрін өндіреді.
Тәуліктік өндірістік қуаты 30-дан 50 тоннаға дейін дайын өнімді құрайды.
Кәсіпорында өз мал шаруашылығынан алынатын шикізатты пайдалана отырып, өндірістік цикл ұйымдастырылған.
Өнім Қазақстанның әртүрлі өңірлерінде өткізіледі және Ресейдің Кемерово мен Барнаул қалаларына экспортталады.
Өзіндік шикізатпен қамтамасыз етілуі кәсіпорынға өндірістің әртүрлі кезеңдерінде өнім сапасын бақылауға мүмкіндік береді.
Жаңа жобалар өңірдің аграрлық экономикасына қалай әсер етеді
Түркістан облысының инвестициялық жобалары ауыл шаруашылығы мен қайта өңдеудің бірден бірнеше бағытын қамтиды.
Фермерлер үшін өндірістік қуаттардың дамуы мақтаны, көкөністерді, жемшөп дақылдарын және мал шаруашылығы өнімдерін өткізуге қосымша мүмкіндіктер жасайды.
Қайта өңдеуді кеңейту жергілікті шикізатқа сұранысты арттырып, ауыл шаруашылығы кооперациясын дамытуға ықпал етуі мүмкін.
Жаңа кәсіпорындар сондай-ақ жұмыс орындарын құрып, білікті мамандарға сұраныс қалыптастырады.
Алайда экономикалық әсер өндірістік қуаттардың нақты жүктемесіне, шикізаттың қолжетімділігіне, энергия ресурстарының, судың және тасымалдаудың құнына байланысты.
Дайын өнімге тұрақты сұранысты қамтамасыз ету әсіресе маңызды болып қала береді.
Агроөнеркәсіптік кешенді дамыту перспективалары
Түркістан облысы аграрлық өндіріс құрылымын біртіндеп кеңейтіп келеді.
Мақта шаруашылығы мен мал шаруашылығы сияқты дәстүрлі бағыттармен қатар, өңір банан, цитрус дақылдары және жылыжай көкөністерін өнеркәсіптік өсіруді дамытып жатыр.
Сонымен қатар шикізатты терең қайта өңдеу және дайын өнім шығару кәсіпорындары құрылуда.
Болашақта мұндай өндірістік тізбектерді дамыту өңірлік агроөнеркәсіптік кешеннің бәсекеге қабілеттілігін арттырып, ішкі нарықтағы қазақстандық өнімнің үлесін көбейтуі мүмкін.
Түркістан облысы мақта алқаптары мен тоқыма кәсіпорындарынан бастап заманауи жылыжайларға, мал шаруашылығы кешендеріне және ет өңдеу зауыттарына дейін әртараптандырылған аграрлық экономика қалыптастырып жатыр. Ірі инвестициялар, су үнемдеу технологияларын енгізу және терең қайта өңдеуді дамыту өндірісті кеңейтуге және қосылған құны жоғары өнім шығаруға негіз қалыптастырады.