Түркістан облысында 1,5 млрд теңгеге мақта майын экстракциялау зауыты іске қосылды

Инвестициялық жобаның құны 1,5 млрд теңгені құрады. Зауыт 36 тұрақты жұмыс орнын құрды және Қазақстанның оңтүстігінде ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеуді дамытуға ықпал етуі тиіс.

Жаңа зауыт Мақтаарал ауданында ашылды

«Хамро ата» ЖШС салған TABIGI MAY кәсіпорны 2026 жылғы 24 қазанда, Республика күні қарсаңында ресми түрде іске қосылды.

Ашылу рәсіміне Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров қатысты. Ол өңдеуші өндірістерді дамыту өңір экономикасының басым бағыттарының бірі екенін атап өтті.

Түркістан облысы Қазақстанның мақта шаруашылығында ерекше орын алады. Сондықтан жергілікті шикізатты өңдей алатын кәсіпорындар құру өңірлік агроөнеркәсіп кешенін дамытудың маңызды кезеңі ретінде қарастырылады.

Облыс әкімдігінің ақпараты бойынша, зауыттың іске қосылуы мақта шикізатын өңдеу көлемін арттыруға және қосылған құны жоғары отандық өнім шығаруды кеңейтуге мүмкіндік береді.

Инвестициялар және жұмыс орындары

Жаңа кәсіпорынның негізгі көрсеткіштері:

• Инвестициялар: 1,5 млрд теңге.

• Компания: «Хамро ата» ЖШС.

• Кәсіпорын: TABIGI MAY.

• Орналасқан жері: Мақтаарал ауданы, Түркістан облысы.

• Жаңа жұмыс орындары: 36 тұрақты.

• Бағыты: мақта шикізатын өңдеу және мақта майын өндіру.

Ауылдық аудан үшін тұрақты жұмыс орындарын құрудың маңызы ерекше. Өндірістегі тікелей жұмыспен қамтудан бөлек, кәсіпорын қызметі көлік, жөндеу және басқа да ілеспе қызметтерге сұранысты арттыруы мүмкін.

Бұл ретте нақты экономикалық әсер зауыттың жүктемесіне, шикізат жеткізіліміне және дайын өнімді тұрақты өткізуге байланысты болады.

Мақта тұқымдары май өндіруге арналған шикізатқа айналады

Жаңа өндіріс бағыттарының бірі мақтаны бастапқы өңдеу кезінде алынатын мақта тұқымдарын өңдеу болмақ.

Мақта тұқымында арнайы жабдықтың көмегімен алуға болатын өсімдік майы бар. Тиісті тазарту және рафинациядан кейін мақта майы тамақ өнеркәсібінде қолданылады.

Тұқымды өңдеу өсірілген мақтаны тиімдірек пайдалануға және тек негізгі шикізатты сатудың орнына қосымша өнім алуға мүмкіндік береді.

Мақта өсіретін аудандар үшін бұл әсіресе маңызды, өйткені өңдеуші кәсіпорындар мақта тазалаудың жанама өнімдеріне қосымша сұраныс қалыптастырады.

Өндірістік қуаттарды нақтылау қажет

Жарияланған хабарламаларда жаңа кәсіпорынның қуатына қатысты әртүрлі көрсеткіштер келтіріледі.

Жекелеген жарияланымдардың деректері бойынша, зауыт жылына 50 мың тоннаға дейін өнім өңдеуге есептелген. Басқа дереккөздер өндірістік қуаттың 30 мың тоннадан жоғары екенін хабарлайды.

Бұл ретте Forbes Kazakhstan мәлімделген көрсеткіштер мен экологиялық құжаттамадағы айырмашылыққа назар аударды, онда жылына 7,3 мың тонна дайын мақта майы көлемі көрсетілген.

Бұл сандар әртүрлі көрсеткіштерге - өңделетін шикізатқа және түпкі өнім шығаруға қатысты болуы мүмкін. Алайда қосымша техникалық түсіндірмелерсіз оларды тікелей салыстыру дұрыс емес.

Осылайша, нақты өндірістің түпкілікті көрсеткіштері кәсіпорын жоспарлы жүктемеге шыққаннан кейін айқынырақ болады.

Өңір үшін терең өңдеу неге маңызды

Мақта шаруашылығы Қазақстанның оңтүстігіндегі ауыл шаруашылығының негізгі салаларының бірі болып қала береді.

Алайда мақта өсірудің өзі барлық ықтимал экономикалық қайтарымды қамтамасыз етпейді. Қосылған құнның елеулі бөлігі кейінгі кезеңдерде - шикізатты өңдеу және дайын өнім өндіру кезінде қалыптасады.

Мұндай кәсіпорындарды дамыту бірден бірнеше міндетті шешуге мүмкіндік береді: ішкі өңдеуді кеңейту, жұмыс орындарын құру, жергілікті өндірушілерді қолдау және жаңа өндірістік тізбектер қалыптастыру.

Фермерлер үшін өңдеу қуаттарының пайда болуы өнімді өткізудің қосымша арналары болуы мүмкін дегенді білдіреді. Бірақ нақты артықшылықтар сатып алу шарттарына, бағаларға және логистикаға байланысты болады.

Түркістан облысы мақта кластерін дамытып жатыр

TABIGI MAY-дың ашылуы ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеуді кеңейту жөніндегі өңірлік бағытқа сәйкес келеді.

Түркістан облысында мақта шаруашылығымен және өңдеу деңгейі жоғары өнім шығарумен байланысты ірі кластерлік жобаларды іске асыру да жоспарланып отыр.

Жарияланған деректер бойынша, 2030 жылға дейін өңірде жалпы құны 212 млрд теңгеден асатын бес ірі кластерлік жобаны іске асыру көзделген.

Мұндай бастамалар негізінен шикізаттық модельден агроөнеркәсіптік өндірістің анағұрлым дамыған жүйесіне көшуге бағытталған.

Зауыттың іске қосылуы аграрийлерге не береді

Жаңа мақта майын экстракциялау зауыты ауыл шаруашылығы өндірушілері мен өңдеуші өнеркәсіп арасындағы қосымша буынға айналуы мүмкін.

Фермерлер үшін тұрақты сатып алушының болуы, өткізудің болжамды шарттары және өсірілген өнімнің экономикалық әлеуетін пайдалану мүмкіндігі маңызды.

Өңір үшін өндірістің іске қосылуы жаңа жұмыс орындарын, өнеркәсіптік инфрақұрылымның кеңеюін және қосылған құны бар өнім шығарудың ықтимал артуын білдіреді.

Құны 1,5 млрд теңге болатын TABIGI MAY-дың ашылуы Түркістан облысының мақта кластерін дамытудағы кезекті қадам болды. Жобаның алдағы маңызы өңдеу көлемімен, шикізат жеткізілімінің тұрақтылығымен және дайын мақта майының нарықтағы сұранысымен айқындалады.